Zij-instromers & herintreders in het onderwijs
Wat is zij-instroom in het onderwijs precies?
Zij-instroom is de verzamelnaam voor trajecten waarbij je vanuit een andere sector het onderwijs instapt zonder vooraf een volledige lerarenopleiding af te ronden. Je staat direct voor de klas met salaris en haalt je bevoegdheid in maximaal twee jaar. Die termijn van twee jaar is in 2026 een harde voorwaarde in de subsidieregeling van DUO, die het schoolbestuur voor jou aanvraagt.
Wat zij-instroom onderscheidt van een reguliere opleiding: je leert niet in een collegezaal óver lesgeven, je doet het meteen. Dat is intensief, maar voor veel overstappers ook de snelste manier om het vak onder de knie te krijgen.
Houd vooraf rekening met twee zaken:
- Je doorloopt altijd een geschiktheidsonderzoek bij een lerarenopleiding. Dat toetst niet of je al perfect kunt lesgeven, maar of je de potentie hebt om het vlot te leren.
- De subsidieregeling kent een harde eis: je mag in de twee jaar voorafgaand aan de aanvraag niet als student ingeschreven hebben gestaan bij een lerarenopleiding, tenzij je die met een diploma hebt afgerond.
Twijfel je nog tussen werken en studeren, lees dan zij-instroomtraject versus deeltijdopleiding of de checklist past een zij-instroomtraject bij mij.
Welke zij-instroomroutes zijn er?
Er bestaan zes routes om over te stappen naar het onderwijs, elk met eigen voorwaarden en een eigen duur. Vier daarvan zijn een formeel zij-instroomtraject met recht op de DUO-subsidie. De twee andere, versneld voor de klas en de hybride leraar, zijn dat niet. Een uitgebreide vergelijking staat in het volledige routeoverzicht in onze kennisbank.
Formele zij-instroomroutes, met DUO-subsidie
Zij-instroom in het beroep
De meest gekozen route voor carrièreswitchers. Als hbo- of wo-afgestudeerde ga je in dienst bij een school en haal je binnen twee jaar je bevoegdheid.
Basisonderwijs (PO)
Word leerkracht op de basisschool. Het geschiktheidsonderzoek bevat een stevige rekentoets (RWT, voorheen Wiscat). Wie slaagt, staat direct voor een groep.
Voortgezet onderwijs (VO)
Expert in een specifiek vak? Scholen zoeken jouw praktijkkennis. Je werkervaring telt direct mee bij je salarisinschaling.
MBO (PDG-traject)
De route voor vakmensen. Geen hbo-diploma nodig; een assessment om hbo werk- en denkniveau aan te tonen is voldoende.
Andere manieren om te beginnen, zonder DUO-subsidie
Versneld voor de klas
Zit je in jaar 3 of 4 van de Pabo? Wacht niet op je diploma. In de eindfase van je studie kun je al zelfstandig en betaald voor de klas staan.
Hybride leraar
Nog twijfels? Behoud je huidige baan en geef maximaal 6 uur per week les. Een eerlijke, laagdrempelige kennismaking met het vak.
Wat verdien je als zij-instromer?
Een zij-instromer verdient vanaf de eerste werkdag het reguliere cao-salaris van de sector, zonder stagesalaris of proeftijdkorting. Je werkervaring buiten het onderwijs telt mee bij je trede, dus je hoeft niet onderaan te beginnen. Dit zijn de schalen per sector:
| Sector | Schaal bij start | Cao |
|---|---|---|
| Basisonderwijs (PO) | LB, doorgroei naar LC | Cao primair onderwijs 2025 tot 2027 |
| Voortgezet onderwijs (VO) | LB tot en met LD, afhankelijk van vak en onderwijssoort | Cao voortgezet onderwijs |
| MBO | Loongebouw docent | Cao mbo |
De salaristabellen bij de cao primair onderwijs 2025 tot 2027 van de PO-Raad kennen de leraarsschalen LB, LC, LD en LE. In oudere documenten heet de startschaal in het primair onderwijs L10. Bovenop je brutosalaris ontvang je 8 procent vakantiegeld en een eindejaarsuitkering. Actuele bedragen per sector houden we bij in aparte salariswijzers:
Een praktische tip uit de gesprekken die we voeren: veel overstappers accepteren blind het eerste aanbod. Dat is zonde. Benoem in je gesprek concreet hoe je eerdere werkervaring van waarde is voor de klas en onderhandel over je trede. Dat scheelt maandelijks.
Hoe start je als zij-instromer?
Een zij-instromer doorloopt in de praktijk vijf stappen, van oriëntatie tot het halen van de lesbevoegdheid. De doorlooptijd vanaf het eerste contact tot voor de klas staan is bij veel scholen drie tot zes maanden.
- Oriënteer je op de route die bij je past Bepaal of je naar het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs of het mbo wilt, en welke route logisch is gezien je vooropleiding en werkervaring.
- Solliciteer bij een school of laat je vinden Reageer op zij-instroomvacatures of maak je OnderwijsID aan, zodat scholen jou kunnen benaderen.
- Doe het geschiktheidsonderzoek Een lerarenopleiding toetst of je de potentie hebt om binnen twee jaar bevoegd te worden. De school betaalt dit onderzoek meestal.
- Start als werknemer en begin de opleiding Je komt in dienst van de school en start parallel met de pedagogisch-didactische scholing aan een hogeschool of universiteit.
- Haal je lesbevoegdheid binnen twee jaar Na afronding van je opleiding ben je officieel bevoegd leraar en groei je door in salaris en functieniveau.
MeesterBaan brengt scholen en onderwijsprofessionals sinds 1999 bij elkaar. Ruim 7.000 scholen en onderwijsorganisaties zijn aangesloten en meer dan 350.000 onderwijsprofessionals gebruiken het platform, volgens onze feiten en cijfers (peiling mei 2026).
Welke voorwaarden gelden voor zij-instroom?
Voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs gelden drie harde eisen, voor het mbo ligt de nadruk op je vakervaring:
- Een afgerond hbo- of wo-diploma voor PO en VO. Voor het PDG-traject in het mbo kan een assessment op hbo werk- en denkniveau volstaan.
- Een aanstelling bij een bekostigde school, want de school vraagt de subsidie aan.
- Een geldige VOG en geen inschrijving bij een lerarenopleiding in de twee jaar voorafgaand aan de aanvraag.
Schoolbesturen vragen voor een zij-instromer subsidie aan bij DUO. Die subsidie bedraagt in 2026 maximaal € 25.000 per zij-instromer en dekt collegegeld, studiemateriaal, het geschiktheidsonderzoek, begeleiding op de werkvloer en studieverlof. Jij betaalt in principe niets uit eigen zak. Zet die afspraken met de school wel vooraf zwart-op-wit. Bekijk de regeling op DUO.nl.
Let op de aanvraagtermijn. Tot 15 oktober 2026 vraagt het schoolbestuur de subsidie aan voor zij-instromers die in 2025 of 2026 starten. Vanaf 16 oktober 2026 loopt de aanvraag digitaal via Mijn DUO Zakelijk, voor zij-instromers die in 2026 of 2027 beginnen. DUO beslist binnen acht weken en behandelt aanvragen op volgorde van binnenkomst, tot het subsidieplafond is bereikt. Vraag bij je sollicitatie dus na of de school de aanvraag al heeft ingepland.
Wat geldt er voor herintreders in het onderwijs?
Een herintreder heeft al een lesbevoegdheid en keert terug na een periode buiten het onderwijs. Voor die stap is geen zij-instroomtraject nodig en ook geen geschiktheidsonderzoek: een lesbevoegdheid verloopt niet. Je meldt je bij een school en maakt afspraken over inwerken, begeleiding en eventuele bijscholing.
Twee situaties vragen alsnog om een traject. Wil je lesgeven in een vak of een sector waarvoor je niet bevoegd bent, dan is een zij-instroomtraject of een kopopleiding de route. Werk je zonder de vereiste bevoegdheid, kijk dan wat er wel mag bij lesgeven zonder bevoegdheid.
Voor je salaris geldt hetzelfde als voor zij-instromers: de jaren die je buiten het onderwijs werkte, kunnen meetellen bij je inschaling. Vraag bij het gesprek om een onderbouwing van de trede die de school voorstelt.
Nieuw: word gevonden via MeesterMatch
Scholen zoeken via MeesterMatch actief naar overstappers. In plaats van alleen zelf te reageren op vacatures, benaderen scholen jóu zodra je profiel past bij een openstaande functie. Handig, want als zij-instromer weet je vaak nog niet welke school echt bij je past.
Je kunt je OnderwijsID alvast aanmaken en je profiel invullen, inclusief werkervaring, opleidingsniveau en voorkeursregio. Scholen zien je profiel zonder naam of contactgegevens; pas als jij reageert op hun interesse, maak je jezelf bekend. In de tussentijd ontvang je vacature-alerts zodra er een passende zij-instroomvacature in jouw regio vrijkomt.
Veelgestelde vragen over zij-instroom
Wat is het verschil tussen zij-instroom en een deeltijdopleiding?
Bij zij-instroom ben je werknemer: je ontvangt direct salaris, bouwt pensioen op en de school betaalt meestal de studie. Bij een deeltijdopleiding ben je student: je loopt stage, hebt meer tijd om te studeren, maar ontvangt geen salaris vanuit de school.
Wat is het verschil tussen een zij-instromer en een herintreder?
Een zij-instromer heeft nog geen lesbevoegdheid en stapt over vanuit het bedrijfsleven of een andere sector. Een herintreder heeft al een lesbevoegdheid maar is een tijd uit het onderwijs weggeweest en kan direct aan de slag. Wil een herintreder in een ander vak lesgeven, dan is soms alsnog een zij-instroomtraject of een kopopleiding nodig.
Hoe lang duurt een zij-instroomtraject?
Een zij-instroomtraject voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs duurt maximaal twee jaar. Die termijn is een voorwaarde in de subsidieregeling van DUO. Het PDG-traject in het mbo duurt doorgaans korter: 10 tot 18 maanden.
Heb ik een hbo-diploma nodig voor zij-instroom?
Voor het basisonderwijs en het voortgezet onderwijs is minimaal een afgerond hbo- of wo-diploma vereist. Voor het PDG-traject in het mbo is dat niet altijd nodig; aantoonbaar hbo werk- en denkniveau via een assessment kan daar voldoende zijn.
Wat verdien je als zij-instromer in het onderwijs?
In het primair onderwijs word je ingeschaald in leraarsschaal LB van de cao PO, met doorgroei naar LC. In het voortgezet onderwijs geldt schaal LB tot en met LD van de cao VO, afhankelijk van vak en onderwijssoort, en in het mbo de cao mbo. Werkervaring buiten het onderwijs telt mee bij je trede. Actuele bedragen staan in de salariswijzers per sector.
Wie betaalt de kosten van een zij-instroomtraject?
De school betaalt. Schoolbesturen vragen bij DUO subsidie aan van maximaal € 25.000 per zij-instromer (2026). Die dekt collegegeld, begeleiding op de werkvloer, studieverlof en het geschiktheidsonderzoek. Jij betaalt in principe niets uit eigen zak. Zet deze afspraken altijd vooraf zwart-op-wit.
Tot wanneer kan een school de zij-instroomsubsidie aanvragen?
Tot 15 oktober 2026 vraagt het schoolbestuur de subsidie aan voor zij-instromers die in 2025 of 2026 starten. Vanaf 16 oktober 2026 gaat de aanvraag digitaal via Mijn DUO Zakelijk, voor zij-instromers die in 2026 of 2027 beginnen. DUO beslist binnen acht weken en behandelt de aanvragen op volgorde van binnenkomst.
Wat is MeesterMatch en kan ik er nu al gebruik van maken?
MeesterMatch is de manier waarop scholen via MeesterBaan zelf contact opnemen met geschikte kandidaten. Als kandidaat maak je je OnderwijsID en profiel aan. Wie zijn profiel invult met onder meer werkervaring, sector en voorkeursregio, is vindbaar zodra scholen in zijn regio gaan zoeken.
Meer lezen in onze kennisbank
- Overzicht van de zij-instroomroutes
- Past een zij-instroomtraject bij mij?
- Welke lesbevoegdheden zijn er in het onderwijs?
- Kopopleiding: in één jaar je bevoegdheid
- Alle onderwerpen in de kennisbank