Overzicht van de zij-instroomroutes
Er zijn 6 routes om vanuit een andere sector het onderwijs in te stappen. Welke het beste past hangt af van je vooropleiding en de sector: basisonderwijs, voortgezet onderwijs of MBO. Bij de meeste routes sta je direct betaald voor de klas en betaalt de school de opleiding via DUO-subsidie van maximaal € 25.000,-.
Laatst bijgewerkt: 22 april 2026
De 6 zij-instroomroutes op een rij
Hieronder vind je alle routes, van de meest gekozen carrièreswitch tot de meest laagdrempelige kennismaking. Routes 1 tot en met 4 zijn betaalde trajecten waarbij je direct in dienst bent bij een school.
Route 1 – Zij-instroom in het beroep (alle sectoren)
Dit is de wettelijke basis waar alle andere routes op zijn gebouwd. Je gaat in dienst bij een school, staat direct voor de klas en haalt in maximaal twee jaar je bevoegdheid via een traject op maat. Niet één opleiding voor iedereen, maar een programma dat aansluit op wat je al weet en kunt.
Route 1 geldt voor PO, VO en MBO en is de meest gekozen route voor mensen die echt willen overstappen.
- Salaris: direct, conform CAO van de sector
- Duur: maximaal 2 jaar (wettelijk vastgelegd)
- Vereist: hbo- of wo-diploma, geschiktheidsonderzoek
Route 2 – Basisonderwijs (PO)
Leerkracht worden op de basisschool is anders dan docent worden in het VO. Je geeft alle vakken, aan alle niveaus, van kleuters tot groep 8. Het geschiktheidsonderzoek bevat daarom ook een verplichte rekentoets, de Wiscat. Onderschat die niet — veel kandidaten struikelen hier.
Wie slaagt staat direct voor een groep en verdient in 2026 al snel meer dan € 3.600,- bruto per maand bij voltijd.
- Salaris: € 3.622 – € 5.520 bruto/maand (schaal LB, CAO PO 2026)
- Duur: maximaal 2 jaar
- Vereist: hbo- of wo-diploma
Route 3 – Voortgezet Onderwijs (VO)
Tien jaar als ingenieur, econoom of historicus: op een middelbare school is dat geen achtergrond om te verstoppen, maar precies wat leerlingen missen. Scholen in het VO zoeken vakdocenten die hun vak uit de praktijk kennen, niet alleen uit een leerboek.
Je werkervaring telt mee bij inschaling. Iemand met tien jaar relevante ervaring begint niet op dezelfde trede als een starter.
- Salaris: € 3.622 – € 7.313 bruto/maand (schaal LB t/m LD, CAO VO 2026)
- Duur: maximaal 2 jaar
- Vereist: hbo- of wo-diploma, vakinhoudelijke kennis
Route 4 – MBO (PDG-traject)
Ben je verpleegkundige, lasser, kok of logistiek specialist? Dan is het MBO waarschijnlijk de plek waar jouw kennis het directst tot zijn recht komt. Mbo-studenten leren het liefst van iemand die het vak écht heeft gedaan.
Geen hbo-diploma nodig. Een assessment om je denkniveau aan te tonen is voldoende. Het PDG-traject duurt 10 tot 18 maanden, korter dan de andere routes.
- Salaris: direct, conform CAO MBO
- Duur: 10 tot 18 maanden
- Vereist: vakervaring, hbo werk- en denkniveau via assessment
Route 5 – Versneld voor de klas (Pabo-student)
Zit je al in jaar 3 of 4 van de Pabo en loopt de studie goed? Dan hoef je niet te wachten op je diploma. Je kunt al zelfstandig en betaald lesgeven in de eindfase van je opleiding. Je bouwt werkervaring op terwijl je studeert, en verdient al salaris voor je afstudeert.
- Salaris: direct, conform CAO PO
- Duur: resterende studieperiode
- Vereist: Pabo-inschrijving jaar 3 of 4, goede studievoortgang
Route 6 – Hybride leraar
Je hoeft niet alles op te geven om te ontdekken of lesgeven iets voor je is. Als hybride docent combineer je je huidige baan met maximaal 6 lesuren per week op een school. Geen grote financiële sprong, wel een concreet antwoord op de vraag die veel mensen bezighoudt: past dit bij mij?
Veel hybride docenten besluiten na een jaar alsnog volledig over te stappen. Sommigen niet. Dat is precies de bedoeling van deze route.
- Salaris: voor de gegeven lesuren uitbetaald
- Duur: flexibel, geen vaste termijn
- Vereist: afhankelijk van vak en school
Routes in één oogopslag
| Route | Voor wie? | Direct salaris? | Duur | Diploma vereist? |
|---|---|---|---|---|
| Route 1 – Zij-instroom in het beroep | HBO/WO, alle sectoren | ✅ Ja | Max. 2 jaar | HBO of WO |
| Route 2 – PO | HBO/WO naar basisschool | ✅ Ja | Max. 2 jaar | HBO of WO |
| Route 3 – VO | HBO/WO vakexperts | ✅ Ja | Max. 2 jaar | HBO of WO |
| Route 4 – MBO (PDG) | Vakmensen zonder hbo-diploma | ✅ Ja | 10–18 maanden | Nee, assessment volstaat |
| Route 5 – Versneld Pabo | Pabo-studenten jaar 3/4 | ✅ Ja | Resterende studie | Pabo-inschrijving |
| Route 6 – Hybride leraar | Naast huidige baan proeven | ✅ Voor lesuren | Flexibel | Afhankelijk van vak |
Kopopleiding: geen zij-instroomroute
De kopopleiding wordt vaak in één adem met zij-instroom genoemd, maar is iets anders. Het is een voltijdsopleiding van één jaar waarbij je student bent en studiefinanciering ontvangt. Je staat niet betaald voor de klas en de school betaalt de opleiding niet. Meer informatie: kopopleiding in één jaar je bevoegdheid.
De DUO-subsidie: school betaalt, jij studeert
Bij de meeste zij-instroomroutes betaalt de school de opleidingskosten via de DUO zij-instroomsubsidie van maximaal € 25.000,- per kandidaat. Dit dekt collegegeld, begeleiding op de werkvloer, studieverlof en het geschiktheidsonderzoek.
Er geldt één harde voorwaarde: je mag de afgelopen twee jaar niet ingeschreven zijn geweest bij een lerarenopleiding, tenzij je die succesvol hebt afgerond. Maak subsidieafspraken altijd vooraf schriftelijk vast met de school.
Bekijk de subsidieregeling op DUO.nl →
Begin bij Route 6 (hybride leraar) als je niet zeker weet of lesgeven iets voor je is. Geen risico, geen grote stap. Wie wil weten hoe zij-instroom werkt voor een specifieke sector, leest de uitgebreide vergelijking: zij-instroomtraject of deeltijdopleiding?
Veelgestelde vragen over de zij-instroomroutes
Krijg ik direct een vast contract als zij-instromer?
Je krijgt een aanstelling voor de duur van het traject, maximaal twee jaar. Dat is een contract met salaris, geen stagevergoeding. Of dat na twee jaar omgezet wordt in een vast contract hangt af van hoe je functioneert en of je de bevoegdheid haalt. Een automatische garantie is het niet. Maak hierover vooraf concrete afspraken met de school, bij voorkeur schriftelijk.
Moet ik zelf de opleiding betalen?
In de meeste gevallen niet. Schoolbesturen kunnen bij DUO subsidie aanvragen van maximaal € 25.000,- per zij-instromer. Dat dekt collegegeld, begeleiding, studieverlof en het geschiktheidsonderzoek. Er is wel een harde voorwaarde: je mag de afgelopen twee jaar niet ingeschreven zijn geweest bij een lerarenopleiding, tenzij je die met een diploma hebt afgerond. Controleer dit van tevoren, want als de subsidie niet toegekend wordt, kan dat de hele afspraak met de school raken.
Is een zij-instroomtraject zwaar?
Ja, en dat wordt door veel zij-instromers onderschat. Je werkt, leert en studeert tegelijk, terwijl je ook gewoon een klas draaiende moet houden. Reken op avonden en weekenden. Hoe zwaar het precies is, verschilt per school: een goede begeleider op de werkvloer maakt meer uit dan welke opleiding dan ook. Veel zij-instromers beginnen parttime (0,6 of 0,8 fte) om de combinatie werkbaar te houden.
Wat is het verschil tussen Route 1 en Route 2?
Route 1 is de overkoepelende wettelijke regeling voor zij-instroom in alle sectoren. Route 2 beschrijft hoe dat er in het basisonderwijs concreet uitziet: via de Pabo, met een geschiktheidsonderzoek inclusief Wiscat-rekentoets. Wie zij-instroomt in het PO volgt dus altijd de kaders van Route 1, maar het traject zelf verloopt via Route 2.
Kan ik zij-instromen zonder hbo-diploma?
Voor PO en VO is een hbo- of wo-diploma wettelijk verplicht, geen uitzonderingen. Voor het MBO geldt dat niet: via het PDG-traject (Route 4) toets je je denkniveau via een assessment. Heb je jarenlange praktijkervaring maar geen papiertje? Het MBO is de enige route waarbij dat geen blokkade hoeft te zijn.