Overzicht van de zij-instroomroutes
Laatst bijgewerkt: 22 april 2026
Welke zes zij-instroomroutes zijn er?
Hieronder vind je alle routes, van de meest gekozen carrièreswitch tot de meest laagdrempelige kennismaking. Routes 1 tot en met 4 zijn betaalde trajecten waarbij je direct in dienst bent bij een school.
Route 1: Zij-instroom in het beroep (alle sectoren)
Dit is de wettelijke basis waar alle andere routes op zijn gebouwd. Je gaat in dienst bij een school, staat direct voor de klas en haalt in maximaal twee jaar je bevoegdheid via een traject op maat. Niet één opleiding voor iedereen, maar een programma dat aansluit op wat je al weet en kunt.
Route 1 geldt voor PO, VO en MBO en is de meest gekozen route voor mensen die echt willen overstappen.
- Salaris: direct, conform CAO van de sector
- Duur: maximaal 2 jaar benoembaar, te verlengen met 2 jaar
- Vereist: hbo- of wo-diploma (uitzonderingen voor beroepsgerichte vmbo-profielen en het mbo), VOG, geschiktheidsonderzoek
Route 2: Basisonderwijs (PO)
Leerkracht worden op de basisschool is anders dan docent worden in het VO. Je geeft alle vakken, aan alle niveaus, van kleuters tot groep 8. Veel pabo's vragen daarom dat je voor het geschiktheidsonderzoek de landelijke reken- en wiskundetoets (RWT) haalt, de opvolger van de Wiscat. Onderschat die niet, veel kandidaten struikelen hier.
Wie slaagt staat direct voor een groep en verdient in 2026 al snel meer dan € 3.600,- bruto per maand bij voltijd.
- Salaris: € 3.665 tot € 5.586 bruto/maand in schaal LB, de laagste leraarschaal (cao po 2025 tot en met 2027, tabel per 1 november 2026)
- Duur: maximaal 2 jaar benoembaar, te verlengen met 2 jaar
- Vereist: hbo- of wo-diploma, VOG, voldoende werkervaring, een geschiktheidsverklaring na het geschiktheidsonderzoek en een aanstelling bij een basisschool
Route 3: Voortgezet Onderwijs (VO)
Tien jaar als ingenieur, econoom of historicus: op een middelbare school is dat geen achtergrond om te verstoppen, maar precies wat leerlingen missen. Scholen in het VO zoeken vakdocenten die hun vak uit de praktijk kennen en niet uitsluitend uit een leerboek.
Je werkervaring telt mee bij inschaling. Iemand met tien jaar relevante ervaring begint niet op dezelfde trede als een starter.
- Salaris: € 3.665 tot € 7.401 bruto/maand (schaal LB tot en met LD, cao vo 2025 tot 2027, tabel per 1 november 2026)
- Duur: maximaal 2 jaar benoembaar, te verlengen met 2 jaar
- Vereist: hbo- of wo-diploma (of een mbo-diploma voor de beroepsgerichte vmbo-profielen), VOG, voldoende werkervaring, vakinhoudelijke kennis, een geschiktheidsverklaring na het geschiktheidsonderzoek en een aanstelling bij een school
Route 4: MBO (PDG-traject)
Ben je verpleegkundige, lasser, kok of logistiek specialist? Dan is het MBO waarschijnlijk de plek waar jouw kennis het directst tot zijn recht komt. Mbo-studenten leren het liefst van iemand die het vak écht heeft gedaan.
Zonder hbo- of wo-diploma kun je in het mbo starten met een afgeronde mbo-opleiding en minimaal 3 jaar praktijkervaring in je vak, als de mbo-instelling je niveau vergelijkbaar vindt met hbo (Rijksoverheid). Het PDG-traject duurt 10 tot 18 maanden, korter dan de andere routes.
- Salaris: direct, conform CAO MBO
- Duur: 10 tot 18 maanden
- Vereist: hbo- of wo-diploma, of een mbo-diploma plus minimaal 3 jaar praktijkervaring op hbo-niveau
Route 5: Versneld voor de klas (Pabo-student)
Heb je al een hbo- of wo-opleiding afgerond en volg je de pabo, meestal in verkorte deeltijd? Dan hoef je niet te wachten op je pabodiploma, als je pabo deze route aanbiedt. Zodra je pabo vaststelt dat je beroepstakenbekwaam bent, kun je met een aanstelling bij een schoolbestuur zelfstandig en betaald lesgeven. Voltijd pabostudenten zonder eerder hbo- of wo-diploma komen niet in aanmerking.
- Salaris: direct, conform CAO PO
- Duur: overeenkomst van maximaal 2 jaar, binnen die termijn rond je de pabo af
- Vereist: afgeronde hbo- of wo-opleiding, pabo-inschrijving, beroepstakenbekwaam en reken- en wiskundetoets gehaald
Route 6: Hybride leraar
Je hoeft niet alles op te geven om uit te vinden of lesgeven iets voor je is. Als hybride docent combineer je je huidige baan met gemiddeld hooguit 6 lesuren per week op een school in het voortgezet onderwijs of het mbo, onder verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar. In het basisonderwijs kan dit niet. Geen grote financiële sprong, wel een concreet antwoord op de vraag die veel mensen bezighoudt: past dit bij mij?
Veel hybride docenten besluiten na een jaar alsnog volledig over te stappen. Sommigen niet. Dat is precies de bedoeling van deze route.
- Salaris: voor de gegeven lesuren uitbetaald
- Duur: flexibel, geen vaste termijn
- Vereist: lesgeven in vo of mbo, onder verantwoordelijkheid van een bevoegde leraar
Hoe verhouden de routes zich tot elkaar?
| Route | Voor wie? | Direct salaris? | Duur | Diploma vereist? |
|---|---|---|---|---|
| Route 1: Zij-instroom in het beroep | HBO/WO, alle sectoren | Ja | Max. 2 jaar, te verlengen met 2 jaar | HBO of WO |
| Route 2: PO | HBO/WO naar basisschool | Ja | Max. 2 jaar, te verlengen met 2 jaar | HBO of WO |
| Route 3: VO | HBO/WO vakexperts | Ja | Max. 2 jaar, te verlengen met 2 jaar | HBO of WO |
| Route 4: MBO (PDG) | Vakmensen zonder hbo-diploma | Ja | 10 tot 18 maanden | Nee, mbo-diploma plus 3 jaar praktijkervaring kan ook |
| Route 5: Versneld Pabo | Pabostudenten met een eerder hbo- of wo-diploma | Ja | Max. 2 jaar, pabo binnen die termijn afronden | HBO of WO, plus pabo-inschrijving |
| Route 6: Hybride leraar | Naast huidige baan proeven | Voor lesuren | Flexibel | Afhankelijk van vak |
Kopopleiding: geen zij-instroomroute
De kopopleiding wordt vaak in één adem met zij-instroom genoemd, maar is iets anders. Het is een voltijdsopleiding van één jaar waarbij je student bent en studiefinanciering ontvangt. Je staat niet betaald voor de klas en de school betaalt de opleiding niet. Meer informatie: kopopleiding in één jaar je bevoegdheid.
Wie betaalt je opleiding via de DUO-subsidie?
Bij route 1 tot en met 4 betaalt de school meestal de opleidingskosten en kan zij daarvoor de DUO zij-instroomsubsidie aanvragen. Voor route 5 (versneld voor de klas) krijgt het schoolbestuur geen subsidie, omdat je dan al bij een lerarenopleiding staat ingeschreven. Route 6 (hybride leraar) valt er ook buiten, want daar hoort geen geschiktheidsverklaring bij. Dat is een vast bedrag per zij-instromer. Voor aanvragen vanaf 16 oktober 2026 is dat € 60.000 in po en vo en € 40.000 in het mbo, onder voorbehoud van de begroting 2027; daarvoor was het € 25.000 (Staatscourant 2026, 36294). Dit dekt collegegeld, begeleiding op de werkvloer, studieverlof en het geschiktheidsonderzoek.
De school krijgt geen subsidie voor jou als je bij de aanvraag als student staat ingeschreven bij een lerarenopleiding, als je in de twee jaar daarvoor bij een lerarenopleiding stond ingeschreven zonder die met een diploma af te ronden, of als er voor jou al eerder subsidie zij-instroom is verstrekt voor dezelfde bevoegdheid. Ook na een eerder gesubsidieerd traject waarin je het bekwaamheidsonderzoek of de pedagogisch-didactische scholing niet hebt gehaald, volgt geen nieuwe subsidie (Regeling subsidie zij-instroom, artikel 2). Maak subsidieafspraken altijd vooraf schriftelijk vast met de school.
Bekijk de subsidieregeling op DUO.nl →
Begin bij Route 6 (hybride leraar) als je niet zeker weet of lesgeven iets voor je is. Geen risico, geen grote stap. Wie wil weten hoe zij-instroom werkt voor een specifieke sector, leest de uitgebreide vergelijking: zij-instroomtraject of deeltijdopleiding?
Veelgestelde vragen over de zij-instroomroutes
Krijg ik direct een vast contract als zij-instromer?
Je krijgt een aanstelling voor de duur van het traject: de school benoemt je voor maximaal twee jaar, en die periode kan met twee jaar worden verlengd. Dat is een contract met salaris, geen stagevergoeding. Of dat na twee jaar omgezet wordt in een vast contract hangt af van hoe je functioneert en of je de bevoegdheid haalt. Een automatische garantie is het niet. Maak hierover vooraf concrete afspraken met de school, bij voorkeur schriftelijk.
Moet ik zelf de opleiding betalen?
In de meeste gevallen niet. Schoolbesturen kunnen bij DUO subsidie aanvragen: een vast bedrag per zij-instromer, voor aanvragen vanaf 16 oktober 2026 € 60.000 in po en vo en € 40.000 in het mbo, onder voorbehoud van de begroting 2027. Dat dekt collegegeld, begeleiding, studieverlof en het geschiktheidsonderzoek. Er is wel een harde voorwaarde: je mag de afgelopen twee jaar niet ingeschreven zijn geweest bij een lerarenopleiding, tenzij je die met een diploma hebt afgerond. Controleer dit van tevoren, want als de subsidie niet toegekend wordt, kan dat de hele afspraak met de school raken.
Is een zij-instroomtraject zwaar?
Ja, en dat wordt door veel zij-instromers onderschat. Je werkt, leert en studeert tegelijk, terwijl je ook gewoon een klas draaiende moet houden. Reken op avonden en weekenden. Hoe zwaar het precies is, verschilt per school: een goede begeleider op de werkvloer maakt meer uit dan welke opleiding dan ook. Veel zij-instromers beginnen parttime (0,6 of 0,8 fte) om de combinatie werkbaar te houden.
Wat is het verschil tussen Route 1 en Route 2?
Route 1 is de overkoepelende wettelijke regeling voor zij-instroom in alle sectoren. Route 2 beschrijft hoe dat er in het basisonderwijs concreet uitziet: via de Pabo, met een geschiktheidsonderzoek waarvoor de meeste pabo's de reken- en wiskundetoets (RWT) vragen. Wie zij-instroomt in het PO volgt dus altijd de kaders van Route 1, maar het traject zelf verloopt via Route 2.
Kan ik zij-instromen zonder hbo-diploma?
Voor po en vo is een hbo- of wo-diploma de regel. Een uitzondering zijn de beroepsgerichte vmbo-profielen bouwen, wonen en interieur; produceren, installeren en energie; mobiliteit en transport; en horeca, bakkerij en recreatie: daar volstaat een mbo-diploma met hbo werk- en denkniveau. In het mbo (Route 4) kun je starten met een afgeronde mbo-opleiding en minimaal 3 jaar praktijkervaring in je vak, als de mbo-instelling je niveau vergelijkbaar vindt met hbo.
MeesterBaan bestaat sinds 1999. In 2025 plaatsten 4.134 scholen samen 32.433 vacatures op MeesterBaan (Banometer, peiljaar 2025).
Meer lezen in de kennisbank
Bronnen
Geschreven en gecontroleerd door Redactie MeesterBaan. Laatst bijgewerkt op 09-09-2026.