Route 1: Zij-instroom in het beroep: binnen 2 jaar leraar
Zij-instroom in het beroep is bedoeld voor wie al een afgeronde hbo- of wo-opleiding heeft en wil overstappen naar het onderwijs zonder eerst voltijd terug naar de schoolbanken te gaan. Je leert het vak in de praktijk, begeleid door ervaren collega's en een coach vanuit de lerarenopleiding. Het traject is intensief. Je combineert een volwaardige baan met een studie.
Een paar begrippen kom je in dit traject steeds tegen:
- Zij-instromer
- Iemand met een hbo- of wo-diploma die via deze route lesbevoegd wordt terwijl hij of zij al lesgeeft.
- Geschiktheidsonderzoek
- Een assessment van een lerarenopleiding dat vaststelt of je direct voor de klas kunt staan, of je binnen twee jaar je bevoegdheid kunt halen en welke scholing en begeleiding je nodig hebt.
- Verklaring van geschiktheid
- Het positieve resultaat van dat onderzoek. Zonder deze verklaring mag een school je niet als zij-instromer aanstellen.
- Bekwaamheidsonderzoek
- De afsluitende beoordeling aan het einde van het traject. Slaag je, dan ben je officieel bevoegd leraar.
Hoe werkt het zij-instroomtraject?
Het zij-instroomtraject kent zes vaste stappen, van sollicitatie tot bekwaamheidsonderzoek, en duurt in principe twee jaar. Die periode kan met twee jaar worden verlengd. Je start pas nadat een lerarenopleiding via een geschiktheidsonderzoek heeft vastgesteld dat je geschikt bent. Daarna teken je een contract bij de school, sta je direct voor de klas en volg je gemiddeld één opleidingsdag per week.
Stap 1 tot en met 3: de start
- Sollicitatie: je vindt een school die openstaat voor een zij-instromer.
- Geschiktheidsonderzoek: een lerarenopleiding toetst via een assessment of je geschikt bent en genoeg vakkennis hebt.
- Aanstelling: bij een positief advies krijg je een contract bij de school, teken je met de school en de lerarenopleiding een scholings- en begeleidingsovereenkomst en schrijf je je in voor de opleiding.
Stap 4 tot en met 6: het traject
- Aan de slag: je staat voor de klas en ontvangt direct salaris.
- Studie: je volgt een opleiding op maat, vaak één dag per week.
- Bevoegdheid: binnen twee jaar doe je de bekwaamheidsonderzoek en ben je officieel leraar.
Wat verdien je en wie betaalt de opleiding?
Een zij-instromer ontvangt vanaf de eerste werkdag salaris volgens de CAO, omdat je in dienst bent van de school. In het primair en voortgezet onderwijs start je meestal in schaal LB. Welke schaal past, hangt af van je functie en taken, en je werkervaring kan meetellen voor een hogere trede. Daarover maak je afspraken met je werkgever (Rijksoverheid, wat verdien ik als leraar). De opleidingskosten neemt de school voor haar rekening.
| Onderdeel | Hoe werkt het? |
|---|---|
| Salaris | Je ontvangt vanaf dag één salaris conform de CAO van jouw sector, omdat je in dienst bent van de school. |
| Opleidingskosten | De opleidings- en begeleidingskosten betaalt de school. Daarvoor kan zij de subsidie zij-instroom aanvragen bij DUO, een vast bedrag per zij-instromer. Voor aanvragen vanaf 16 oktober 2026 is dat € 60.000 in po en vo en € 40.000 in het mbo, onder voorbehoud van de begroting 2027; daarvoor was het € 25.000 (Staatscourant 2026, 36294). |
| Studieverlof | Je maakt met de school afspraken over studieverlof. Vaak krijg je je opleidingsdag geheel of gedeeltelijk betaald vrij. |
Welke voorwaarden gelden voor zij-instroom in het beroep?
Zonder verklaring van geschiktheid mag een school je niet als zij-instromer aanstellen. Die verklaring krijg je na een positief geschiktheidsonderzoek, waarin een lerarenopleiding je diploma's, je werkervaring en je persoonlijke geschiktheid beoordeelt. Verder heb je een VOG nodig, voldoende werk- en maatschappelijke ervaring en een afgeronde hbo- of wo-opleiding. Op die diploma-eis bestaan twee uitzonderingen. Voor de beroepsgerichte vmbo-profielen bouwen, wonen en interieur; produceren, installeren en energie; mobiliteit en transport; en horeca, bakkerij en recreatie volstaat een mbo-diploma met hbo werk- en denkniveau. In het mbo kun je starten met een afgeronde mbo-opleiding en minimaal drie jaar praktijkervaring in je vak, als de mbo-instelling je niveau vergelijkbaar vindt met hbo. De school benoemt je voor maximaal twee jaar, en jij, de school en de lerarenopleiding sluiten een scholings- en begeleidingsovereenkomst (Rijksoverheid, hoe word ik zij-instromer).
Hoe ziet een werkweek tijdens het traject eruit?
Een zij-instromer werkt doorgaans drie tot vier dagen op school en besteedt één dag aan de opleiding, plus ongeveer 8 tot 12 uur zelfstudie per week. Het is geen voltijdstudie, maar een baan met een stevige studiecomponent. De precieze verdeling verschilt per school en per opleiding.
- 3 of 4 dagen: werken op school, van lesgeven en voorbereiden tot oudergesprekken en vergaderingen.
- 1 dag of avond: opleidingsdag op de hogeschool of universiteit.
- Eigen tijd: ongeveer 8 tot 12 uur zelfstudie per week.
Welke andere zij-instroomroutes zijn er?
Naast zij-instroom in het beroep voor hbo- en wo-afgestudeerden bestaan er aparte routes voor het basisonderwijs, het voortgezet onderwijs en het mbo. Welke route past, hangt af van je vooropleiding en de sector waarin je wilt lesgeven. In het overzicht van alle zij-instroomroutes vergelijk je de opties naast elkaar.
Wil je specifiek lezen over de eisen in jouw sector? Voor het basisonderwijs is er de pabo-route voor het primair onderwijs, voor vakdocenten de route voor het voortgezet onderwijs, en voor vakmensen uit de praktijk het PDG-traject in het mbo. Scholen die openstaan voor een zij-instromer vind je via de scholen die zij-instromers zoeken.
Veelgestelde vragen
Moet mijn eerdere opleiding aansluiten op het vak dat ik ga geven?
Niet per se. In het geschiktheidsonderzoek kijkt de lerarenopleiding of je direct voor de klas kunt staan, of je binnen twee jaar je bevoegdheid kunt halen en welke scholing en begeleiding je nodig hebt. Je hebt verder voldoende werk- en maatschappelijke ervaring nodig.
Krijg ik meteen een vast contract?
Meestal start je met een tijdelijk contract voor de duur van het traject: de school benoemt je voor maximaal twee jaar, en die periode kan met twee jaar worden verlengd. Een vast contract daarna is geen automatisme; dat spreek je af met de school.
Wat gebeurt er als ik het traject niet binnen twee jaar afrond?
Je mag maximaal twee jaar benoembaar lesgeven als zij-instromer. Die periode mag met twee jaar worden verlengd (Rijksoverheid, leraar bevoegd of benoembaar). Bespreek op tijd met de school en de lerarenopleiding wat je nodig hebt als het traject langer duurt.
Wie betaalt de opleidingskosten van een zij-instromer?
De school betaalt de opleidings- en begeleidingskosten. Daarvoor kan het schoolbestuur de subsidie zij-instroom aanvragen bij DUO, een vast bedrag per zij-instromer: voor aanvragen vanaf 16 oktober 2026 € 60.000 in po en vo en € 40.000 in het mbo, onder voorbehoud van de begroting 2027. Maak afspraken over kosten en studieverlof altijd vooraf schriftelijk vast met de school.
Kan ik zij-instromen zonder hbo- of wo-diploma?
In de regel heb je een afgeronde hbo- of wo-opleiding nodig. Voor de beroepsgerichte vmbo-profielen volstaat een mbo-diploma met hbo werk- en denkniveau, en in het mbo kun je starten met een mbo-diploma plus minimaal drie jaar praktijkervaring in je vak. Past dat niet, dan kijk je naar een deeltijdopleiding.
Ter oriëntatie: in 2025 plaatsten 4.134 scholen samen 32.433 vacatures op MeesterBaan (Banometer, peiljaar 2025).
Meer lezen in de kennisbank
DUO, Subsidie zij-instroom, Rijksoverheid, hoe word ik zij-instromer, Staatscourant 2026, 36294 (subsidie zij-instroom), Het Onderwijsloket, MeesterBaan feiten en cijfers.
Geschreven en gecontroleerd door Redactie MeesterBaan. Laatst bijgewerkt op 30-10-2026.