Zij-instromers & herintreders in het onderwijs
Zij-instroom in het onderwijs betekent dat je vanuit een andere sector direct betaald voor de klas staat en binnen twee jaar je lesbevoegdheid haalt. Je bent geen stagiair, maar werknemer. De school betaalt je salaris en de opleiding, met een DUO-subsidie tot €25.000.
Wat is zij-instroom in het onderwijs precies?
Zij-instroom is de verzamelnaam voor trajecten waarbij je vanuit een andere sector het onderwijs instapt, zonder vooraf een volledige lerarenopleiding af te ronden. Je staat direct voor de klas met salaris en haalt je bevoegdheid in maximaal twee jaar. De school regelt de financiering via een DUO-subsidie van maximaal €25.000.
Wat zij-instroom onderscheidt van een reguliere opleiding: je leert niet in een klaslokaal óver lesgeven, je doet het meteen. Dat is intensief, maar voor veel overstappers ook de snelste manier om de vaardigheden onder de knie te krijgen.
Houd vooraf rekening met twee belangrijke zaken:
- Je doorloopt altijd een geschiktheidsonderzoek bij een lerarenopleiding. Dit toetst niet of je al perfect kunt lesgeven, maar of je de potentie hebt om het vlot te leren.
- De subsidieregeling kent een harde eis: je mag de afgelopen twee jaar niet ingeschreven zijn geweest bij een lerarenopleiding, tenzij je deze met een diploma hebt afgerond.
Welke zij-instroomroutes zijn er?
Er bestaan zes routes om over te stappen naar het onderwijs, elk met eigen voorwaarden en duur. Of je nu ervaren ingenieur bent, in de zorg werkt of in jaar 3 van de Pabo zit: er is een route die bij je situatie past. Een uitgebreide vergelijking vind je in het volledige routeoverzicht in onze kennisbank.
Zij-instroom in het beroep
De meest gekozen route voor carrièreswitchers. Als hbo- of wo-afgestudeerde ga je in dienst bij een school en haal je binnen twee jaar je bevoegdheid.
Basisonderwijs (PO)
Word leerkracht op de basisschool. Het geschiktheidsonderzoek bevat een stevige rekentoets (RWT, voorheen Wiscat). Wie slaagt, staat direct voor een groep.
Voortgezet Onderwijs (VO)
Expert in een specifiek vak? Scholen zoeken jouw praktijkkennis. Je werkervaring telt direct mee bij je salarisinschaling.
MBO (PDG-traject)
De route voor vakmensen. Geen hbo-diploma nodig; een assessment om hbo werk- en denkniveau aan te tonen is voldoende.
Versneld voor de klas
Zit je in jaar 3 of 4 van de Pabo? Wacht niet op je diploma. In de eindfase van je studie kun je al zelfstandig en betaald voor de klas staan.
Hybride leraar
Nog twijfels? Behoud je huidige baan en geef maximaal 6 uur per week les. Een eerlijke, laagdrempelige kennismaking met het vak.
Wat verdien je als zij-instromer?
Een zij-instromer verdient direct salaris, zonder stagesalaris of proeftijdkorting. Wat je precies verdient, hangt af van de sector waarin je werkt, je inschaling in de cao en je werkervaring buiten het onderwijs. Dat laatste is belangrijk: relevante werkervaring telt mee bij je trede. Tien jaar als accountant of communicatieadviseur is geld waard; je hoeft niet op de laagste trede te beginnen.
Per sector gelden eigen schalen en bedragen. In het primair onderwijs val je onder schaal L10 of L11 (CAO PO), in het voortgezet onderwijs onder schaal LB tot LD (CAO VO) en in het MBO onder de loongebouwen van de CAO MBO. Bovenop het brutosalaris ontvang je 8% vakantiegeld en een eindejaarsuitkering.
Actuele salarisbedragen per sector houden we bij in aparte salariswijzers:
Een praktische tip uit de gesprekken die we voeren: veel overstappers accepteren blind het eerste aanbod. Dat is zonde. Benoem in je gesprek concreet hoe jouw eerdere werkervaring relevant is voor de klas, en onderhandel over je trede. Dat kan flink schelen op je maandsalaris.
Hoe start je als zij-instromer?
Een zij-instromer doorloopt in de praktijk vijf stappen, van oriëntatie tot het halen van de lesbevoegdheid. De doorlooptijd vanaf eerste contact tot voor de klas staan is bij veel scholen drie tot zes maanden.
- Oriënteer je op de route die bij je past Bepaal of je naar PO, VO of MBO wilt, en welke route logisch is gezien je vooropleiding en werkervaring.
- Solliciteer bij een school of laat je vinden Reageer op zij-instroomvacatures of maak je OnderwijsID aan en wacht tot scholen jou benaderen via MeesterMatch.
- Doe het geschiktheidsonderzoek Een lerarenopleiding toetst of je de potentie hebt om binnen twee jaar bevoegd te worden. De school betaalt dit onderzoek meestal.
- Start als werknemer en begin de opleiding Je komt in dienst van de school en start parallel met de pedagogisch-didactische scholing aan een hogeschool of universiteit.
- Haal je lesbevoegdheid binnen twee jaar Met succesvolle afronding van je opleiding ben je officieel bevoegd leraar en kun je doorgroeien in salaris en functieniveau.
Welke voorwaarden gelden voor zij-instroom?
Voor PO en VO heb je altijd minimaal een hbo- of wo-diploma nodig en een geldige VOG. Voor het MBO is een diploma minder doorslaggevend, mits je jouw hbo werk- en denkniveau kunt aantonen via een assessment.
Schoolbesturen kunnen voor een zij-instromer subsidie aanvragen bij DUO. De DUO-subsidie bedraagt maximaal €25.000 per zij-instromer en dekt collegegeld, studiemateriaal, begeleiding op de werkvloer en studieverlof. Jij betaalt in principe niets uit eigen zak. Zorg wel dat je deze afspraken met de school vooraf zwart-op-wit zet. Bekijk de regeling op DUO.nl.
Nieuw: word straks gevonden via MeesterMatch
Scholen gaan binnenkort via MeesterMatch actief zoeken naar overstappers. In plaats van alleen zelf reageren op vacatures, benaderen scholen jóu zodra jouw profiel past bij een openstaande functie. Handig, want als zij-instromer weet je vaak nog niet welke school echt bij je past.
Je kunt je OnderwijsID alvast aanmaken en je profiel invullen, inclusief werkervaring, opleidingsniveau en voorkeursregio. Scholen zien je profiel zonder naam of contactgegevens; pas als jij reageert op hun interesse, maak je jezelf bekend. In de tussentijd ontvang je vacature-alerts zodra er een passende zij-instroomvacature in jouw regio vrijkomt.
Veelgestelde vragen over zij-instroom
Wat is het verschil tussen zij-instroom en een deeltijdopleiding?
Bij zij-instroom ben je werknemer: je ontvangt direct salaris, bouwt pensioen op en de school betaalt vaak de studie. Bij een deeltijdopleiding ben je student: je loopt stage, hebt meer tijd om te studeren, maar ontvangt geen salaris vanuit de school.
Wat is het verschil tussen een zij-instromer en een herintreder?
Een zij-instromer heeft nog geen lesbevoegdheid en stapt over vanuit het bedrijfsleven of een andere sector. Een herintreder heeft al een lesbevoegdheid maar is een tijdje uit het onderwijs weggeweest. Wil je als herintreder in een compleet ander vak lesgeven, dan is soms alsnog een zij-instroomtraject nodig.
Hoe lang duurt een zij-instroomtraject?
Een zij-instroomtraject voor PO en VO duurt maximaal twee jaar. Dit is wettelijk vastgelegd. Het PDG-traject in het MBO duurt doorgaans iets korter: 10 tot 18 maanden.
Heb ik een hbo-diploma nodig voor zij-instroom?
Voor het basisonderwijs (PO) en voortgezet onderwijs (VO) is minimaal een afgerond hbo- of wo-diploma wettelijk vereist. Voor het PDG-traject (MBO) is dit niet altijd nodig; aantoonbaar hbo werk- en denkniveau via een assessment kan dan voldoende zijn.
Wat verdien je als zij-instromer in het onderwijs?
Een zij-instromer in het PO verdient direct salaris volgens de CAO PO (schaal L10/L11). In het VO wordt ingeschaald in schaal LB tot LD van de CAO VO, afhankelijk van het vak en de onderwijssoort. In het MBO geldt de CAO MBO. Werkervaring buiten het onderwijs telt mee bij de inschaling. Actuele bedragen staan in de salariswijzers per sector.
Wie betaalt de kosten van een zij-instroomtraject?
De school betaalt. Schoolbesturen kunnen bij DUO subsidie aanvragen van maximaal €25.000 per zij-instromer. Dit dekt collegegeld, begeleiding op de werkvloer, studieverlof en het geschiktheidsonderzoek. Jij betaalt in principe niets uit eigen zak. Zet deze afspraken altijd vooraf zwart-op-wit.
Wat is MeesterMatch en kan ik er nu al gebruik van maken?
MeesterMatch is de nieuwe manier waarop scholen via MeesterBaan direct contact opnemen met geschikte kandidaten. Scholen gaan hier binnenkort mee werken. Als kandidaat kun je je OnderwijsID en profiel alvast aanmaken. Wie zijn profiel invult met onder meer werkervaring en voorkeursregio, staat klaar zodra MeesterMatch live gaat.
Verdieping en officiële bronnen
Voor meer informatie over routes, regelgeving en subsidies: