Basisonderwijs
Werken in het hart van de samenleving
Als leerkracht in het basisonderwijs heb je een centrale rol. Je ziet kinderen opgroeien van kleuter tot puber en geeft ze de bagage mee voor de rest van hun leven. Geen dag is hetzelfde en de maatschappelijke impact van je werk is enorm.
Hoe is het basisonderwijs opgebouwd?
Hoewel je als leerkracht bevoegd bent voor de hele basisschool, kiezen veel docenten voor een specifieke bouw die bij hen past:
Onderbouw (Groep 1-2)
Hier staat spelend leren centraal. Als leerkracht focus je op de sociaal-emotionele ontwikkeling, motoriek en voorbereidende taal- en rekenvaardigheden.
Ideaal voor: Creatieve, zorgzame aanpakkers.
Middenbouw (Groep 3-5)
De fase van het formele leren. Kinderen leren lezen, schrijven en rekenen. De wereld wordt groter en de vakken worden serieuzer.
Ideaal voor: Didactisch sterke structuurbouwers.
Bovenbouw (Groep 6-8)
Voorbereiding op de middelbare school. De stof wordt complexer (begrijpend lezen, staartdelingen, Engels) en je begeleidt kinderen naar hun schooladvies.
Ideaal voor: Docenten die houden van interactie, discussie en vakinhoud.
Welke soorten basisscholen zijn er?
In Nederland hebben we een enorme diversiteit aan scholen. Je kunt werken in het regulier onderwijs, maar ook kiezen voor een specifiek concept:
- Montessori: "Leer mij het zelf te doen."
- Dalton: Focus op vrijheid, zelfstandigheid en samenwerking.
- Jenaplan: Werken in stamgroepen en vieringen.
- Vrijeschool: Nadruk op kunst, cultuur en natuur.
Welke functies zijn er in het basisonderwijs?
Een school draait op een heel team. Naast de groepsleerkracht zijn er veel andere rollen:
| Functie | Wat doe je? |
|---|---|
| Groepsleerkracht | Je bent verantwoordelijk voor je eigen klas en geeft (bijna) alle vakken. |
| Onderwijsassistent | Je ondersteunt de leerkracht, helpt groepjes leerlingen en neemt taken uit handen. |
| Intern Begeleider (IB) | Je coördineert de zorg op school en coacht leerkrachten bij leerlingen die extra hulp nodig hebben. |
| Vakleerkracht | Je geeft specifiek les in gym, muziek of beeldende vorming. |
| Directeur | Je geeft leiding aan het team en bepaalt de koers van de school. |
Veelgestelde Vragen over het PO
Welk diploma heb ik nodig?
Om groepsleerkracht te worden heb je een diploma van de Pedagogische Academie voor het Basisonderwijs (Pabo) nodig. Heb je al een ander hbo- of wo-diploma? Dan kun je vaak via een zij-instroomtraject werken en leren combineren.
Is parttime werken mogelijk?
Ja, parttime werken is heel normaal in het basisonderwijs. Veel klassen hebben twee leerkrachten (duo-baan) die de week verdelen, bijvoorbeeld 3 dagen en 2 dagen.
Zijn er veel banen in het basisonderwijs?
Ja, er is landelijk een groot tekort aan leerkrachten en ondersteuners. Vooral in de Randstad (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag) zijn de tekorten groot. Bekijk de cijfers in de Onderwijs arbeidsmonitor.
Hoe word je leerkracht in het basisonderwijs?
De gebruikelijke route is de pabo: vier jaar voltijd, of twee tot drie jaar in een verkorte deeltijdvariant als je al een hbo- of wo-diploma hebt. Je haalt daarmee een brede bevoegdheid voor groep 1 tot en met 8, inclusief de rekentoets en de taaltoets die in het eerste jaar op het programma staan.
Kom je uit een ander vakgebied, dan kun je via zij-instroom binnen twee jaar bevoegd worden terwijl je al betaald voor de klas staat. Het bestuur betaalt de opleiding en kan daarvoor € 25.000 subsidie aanvragen bij DUO; die regeling loopt tot 1 januari 2029.
Wat verdien je in het basisonderwijs?
De cao primair onderwijs kent drie leraarschalen. Per 1 november 2026 loopt LB van € 3.665 tot € 5.586 bruto per maand bij een voltijdaanstelling, LC van € 3.688 tot € 6.509 en LD van € 3.703 tot € 7.401 (PO-Raad, cao PO 2025-2027). De meeste groepsleerkrachten starten in LB.
Een voltijdaanstelling telt 1659 uur per jaar. Hoe die uren over lesgeven en overige taken worden verdeeld staat in het werkverdelingsplan, dat het team jaarlijks zelf vaststelt. Vraag dat plan op bij een sollicitatie; twee scholen met dezelfde formatie kunnen er heel verschillend uitpakken.
Hoeveel werk is er in het basisonderwijs?
Groepsleerkracht was in 2025 de meest gevraagde functie van het hele onderwijs. Via MeesterBaan stonden er dat jaar 5.942 vacatures voor open, op een totaal van 32.433 gepubliceerde onderwijsvacatures, en 4.134 scholen wierven (Banometer, cijfers over 2025).
Regionaal loopt het uiteen. Provincies als Drenthe en Friesland lieten groei zien terwijl de Randstad daalde, wat betekent dat de krapte per gebied sterk verschilt. Kijk dus naar je eigen regio in plaats van naar het landelijke beeld voordat je conclusies trekt over je kansen.
Ter oriëntatie: op MeesterBaan staan jaarlijks meer dan 40.000 onderwijsvacatures, afkomstig van ruim 7.000 aangesloten scholen en kinderopvangorganisaties (eigen cijfers, peiling mei 2026).
Meer lezen in de kennisbank
Bronnen
Geschreven en gecontroleerd door Redactie MeesterBaan. Laatst bijgewerkt op 03-09-2026.