Pabo toelatingseisen
Voor de pabo heb je een diploma havo, vwo of mbo op niveau 4 nodig. Daarnaast zijn er vier landelijke toelatingstoetsen: rekenen en wiskunde is voor iedereen verplicht, en aardrijkskunde, geschiedenis en natuur en techniek doe je alleen als je die vakken niet op havoniveau hebt afgesloten. In het eerste jaar volgt nog een verplichte rekentoets.
Waarom kent de pabo extra toelatingstoetsen?
Een leerkracht in het basisonderwijs geeft alle vakken. Je staat voor rekenen, taal, geschiedenis, aardrijkskunde, natuur en techniek en nog een rij daarnaast. Daarom kijkt de pabo verder dan je diploma en toetst hij ook je kennis van de zaakvakken zelf.
Dat is geen formaliteit. Wie in september wil starten en de toetsen nog moet halen, is er al in het voorjaar mee bezig. Begin daarom vroeg met oefenen en plan de toetsen ruim voor de start van het studiejaar, want een tweede kans kost weken.
Welk diploma heb je nodig voor de pabo?
Je wordt toegelaten met een diploma havo, vwo of mbo op niveau 4. Met een mbo-diploma op niveau 3 of lager kun je niet direct instromen. Ben je eenentwintig jaar of ouder en heb je geen van die diploma's, dan kun je meedoen aan een toelatingsonderzoek voor eenentwintigplussers bij de hogeschool zelf.
Het diploma zegt nog niets over de toetsen. Ook met een vwo-diploma kan het zijn dat je aardrijkskunde of geschiedenis moet toetsen, namelijk als je die vakken niet in je examenpakket had. Kijk dus eerst naar je vakkenpakket en pas daarna naar je diplomaniveau.
Welke landelijke toelatingstoetsen moet je maken?
Er zijn vier toetsen. Rekenen en wiskunde is voor iedereen verplicht, ongeacht je vooropleiding. Aardrijkskunde, geschiedenis en natuur en techniek maak je alleen als je dat vak niet op havoniveau hebt afgesloten. Voor natuur en techniek tellen natuurkunde, biologie en natuur, leven en technologie als vrijstelling.
De toetsen zijn landelijk en overal hetzelfde, dus een behaalde toets geldt bij elke pabo. Je kunt ze los inplannen en herkansen. Hogescholen bieden vrijwel allemaal voorbereidingscursussen aan, vaak in het voorjaar en de zomer.
| Toets | Wanneer verplicht |
|---|---|
| Rekenen en wiskunde | Altijd, voor elke vooropleiding |
| Aardrijkskunde | Als je dit vak niet op havoniveau hebt afgesloten |
| Geschiedenis | Als je dit vak niet op havoniveau hebt afgesloten |
| Natuur en techniek | Als je geen natuurkunde, biologie of natuur, leven en technologie hebt afgesloten |
Wat betekent dit als je van het mbo komt?
Kom je van een mbo-opleiding op niveau 4, dan heb je die zaakvakken meestal niet op havoniveau afgerond. Reken er dus op dat je alle drie de zaakvaktoetsen maakt, plus de toets rekenen en wiskunde. Dat is de reden dat mbo-studenten vaker vastlopen op de toelating dan havisten.
Onderschat het niveau niet: de toetsen gaan over kennis van de bovenbouw van de havo, niet over wat je op de basisschool hebt geleerd. Begin een half jaar van tevoren, gebruik het landelijke oefenmateriaal en doe eerst een proeftoets om te zien waar je staat.
Wat is de rekentoets in het eerste jaar?
Naast de toelatingstoets rekenen en wiskunde kent de pabo in het eerste studiejaar nog een verplichte rekentoets. Haal je die niet, dan kun je niet verder met de opleiding. De precieze naam, de norm en de uiterste termijn verschillen per hogeschool, dus vraag die bij de start op.
Die dubbele rekeneis is geen pesterij. Een leerkracht moet zelf kunnen rekenen en daarnaast kunnen uitleggen waarom een methode werkt en waar een kind vastloopt. Dat vraagt een niveau dat ver boven het niveau van groep 8 ligt.
Welke routes naar de pabo zijn er?
De voltijdopleiding duurt vier jaar. Daarnaast bestaat de deeltijdpabo voor wie ernaast werkt, en de academische pabo, waarbij je de pabo combineert met een universitaire studie onderwijskunde of pedagogische wetenschappen. Heb je al een hbo- of universitair diploma, dan kom je mogelijk in aanmerking voor een verkorte route of voor zij-instroom in het beroep.
Bij zij-instroom werk je vanaf dag één betaald voor de klas en betaalt de school je opleiding uit de DUO-subsidie van 25.000 euro, met de verplichting je bevoegdheid binnen twee jaar te halen. Die route vraagt geen toelatingstoetsen maar een geschiktheidsonderzoek.
Voltijd of deeltijd pabo
Vier jaar, of langer in deeltijd. Je betaalt collegegeld en bepaalt je eigen tempo.
Zij-instroom in het beroep
Betaald voor de klas, school betaalt de opleiding, bevoegdheid binnen twee jaar.
Wat kun je na de pabo en hoe vind je werk?
Met een pabodiploma ben je bevoegd voor het hele basisonderwijs, groep 1 tot en met 8, en ook voor het speciaal basisonderwijs en het speciaal onderwijs. Onder voorwaarden mag je met een pabodiploma ook Nederlands en rekenen geven in de onderbouw van het vmbo.
MeesterBaan is sinds 1999 actief en verwerkt per jaar ruim 40.000 vacatures van meer dan 7.000 aangesloten werkgevers in onderwijs en kinderopvang (eigen cijfers, peiling mei 2026). De meeste startersvacatures voor het nieuwe schooljaar verschijnen tussen februari en juni, dus begin in je laatste studiejaar in het voorjaar met kijken.
Veelgestelde vragen
Welk diploma heb je nodig om aan de pabo te beginnen?
Je wordt toegelaten met een diploma havo, vwo of mbo op niveau 4. Met mbo niveau 3 of lager kun je niet direct instromen. Ben je eenentwintig jaar of ouder zonder een van die diploma's, dan kun je meedoen aan het toelatingsonderzoek voor eenentwintigplussers bij de hogeschool.
Moet iedereen de toelatingstoetsen aardrijkskunde en geschiedenis maken?
Nee. Die toetsen maak je alleen als je het vak niet op havoniveau hebt afgesloten. Voor natuur en techniek geldt vrijstelling als je natuurkunde, biologie of natuur, leven en technologie hebt afgerond. De toets rekenen en wiskunde is wel voor iedereen verplicht.
Kun je leerkracht worden zonder de pabo te doen?
Alleen via zij-instroom in het beroep, en dan nog haal je een bevoegdheid. Je hebt daarvoor een hbo- of universitair diploma nodig en een school die je aanneemt. Het schoolbestuur vraagt bij DUO 25.000 euro subsidie aan en je haalt je bevoegdheid binnen twee jaar terwijl je lesgeeft.
Meer lezen in de kennisbank
Bronnen
Geschreven en gecontroleerd door Redactie MeesterBaan. Laatst bijgewerkt op 17-09-2026.