Omscholen naar de Kinderopvang: Jouw Stappenplan voor Zij-instroom

Een carrièreswitch naar de kinderopvang komt regelmatig voor. In de arbeidsmarktpeiling van mei 2026 kwam 11 procent van de nieuwe medewerkers bij de deelnemende organisaties via zij-instroom binnen. Veel zij-instromers hebben een achtergrond in verpleging en verzorging, het primair onderwijs of de gehandicaptenzorg.

Controleer voordat je een opleiding kiest eerst of je huidige diploma misschien al kwalificeert. Sommige diploma's uit zorg of onderwijs geven rechtstreeks of met aanvullend bewijs toegang tot het werk. Lees ook wat een pedagogisch medewerker doet als je de functie nog met andere beroepen vergelijkt.

Welke routes zijn er voor zij-instroom als pedagogisch medewerker?

Er zijn verschillende routes om vanuit een ander beroep de kinderopvang in te stappen. Welke route het snelst is, hangt vooral af van je diploma en eerder opgedane competenties. BBL past bij kandidaten die een volledig MBO-diploma willen halen, terwijl EVC vooral bedoeld is voor mensen die al veel relevante ervaring kunnen aantonen.

Een werkgever kan zo'n route onder een eigen naam aanbieden. Dat maakt het nog geen aparte landelijke kwalificatieroute. Kijk daarom altijd welk erkend diploma, certificaat of EVC-resultaat je aan het einde behaalt.

Wat is zij-instroom als pedagogisch medewerker?

Zij-instroom betekent dat je vanuit een ander vakgebied overstapt en je ontbrekende kwalificatie tijdens of naast je werk behaalt. Je hoeft dus niet altijd eerst jarenlang voltijds naar school voordat je bij een kinderopvangorganisatie kunt beginnen. De voorwaarden verschillen wel per leerwerkroute.

Dat is iets anders dan zij-instroomroutes in het onderwijs. Daar draait zij-instroom bij lerarenfuncties om het behalen van een onderwijsbevoegdheid. In de kinderopvang moet je voldoen aan de kwalificatie-eis voor pedagogisch professional uit de CAO Kinderopvang en de bijbehorende wet- en regelgeving.

Voor wie is zij-instroom in de kinderopvang geschikt?

Zij-instroom is geschikt voor mensen die al werk- of levenservaring meenemen maar nog niet over de juiste kwalificatie voor de kinderopvang beschikken. Met een diploma op minimaal MBO niveau 3, havo of vwo kun je onder voorwaarden bijvoorbeeld starten als pedagogisch professional in ontwikkeling. Voor een BBL-opleiding gelden de toelatingseisen van de gekozen MBO-opleiding.

Heb je al een diploma uit zorg, welzijn of onderwijs, doe dan eerst een diplomacheck. Een nieuwe opleiding volgen terwijl je huidige diploma al kwalificeert kost onnodig tijd. De Diplomacheck Kinderopvang helpt je bepalen of je rechtstreeks kunt starten of nog scholing nodig hebt.

Ook herintreders kunnen via EVC of een ontwikkeltraject opnieuw kwalificeren wanneer hun situatie niet rechtstreeks binnen de diplomalijst past. Bij EVC moet je al over een groot deel van de gevraagde competenties beschikken en recente bewijzen kunnen verzamelen.

Route 1: hoe werkt de BBL-opleiding pedagogisch medewerker?

BBL is voor veel zij-instromers de duidelijkste route: je volgt een kwalificerende MBO-opleiding en hebt tegelijkertijd een baan bij een erkend leerbedrijf. Voor Pedagogisch medewerker kinderopvang gaat het om MBO niveau 3. Wie niveau 4 wil behalen kan kiezen voor Gespecialiseerd pedagogisch medewerker.

De reguliere niveau 3-opleiding duurt volgens KiesMBO meestal twee tot drie jaar. Een onderwijsinstelling kan een korter programma aanbieden als je op basis van je vooropleiding vrijstellingen krijgt. De duur van zo'n verkort traject is niet landelijk hetzelfde.

Werk je tijdens BBL in de dagopvang, dan schrijft de CAO Kinderopvang voor dat de leer-arbeidsovereenkomst normaal gesproken minimaal 20 uur per week omvat. Werk je uitsluitend op de BSO, dan is het CAO-minimum 12 uur per week. Vraagt de opleiding meer praktijkuren, dan geldt het hogere aantal.

Meer over deze route lees je bij BBL in de kinderopvang.

Wat verdien je tijdens BBL?

Een MBO-student-medewerker start volgens de CAO minstens op salarisnummer 8 van schaal 5. In augustus 2026 is dat €2.517 bruto per maand bij 36 uur. Vanaf 1 september 2026 wordt dat €2.555. In latere opleidingsfasen loopt het salaris volgens het schema voor student-medewerkers verder op.

Je inkomen wordt naar rato berekend wanneer je minder dan 36 uur werkt. Bekijk voor de actuele schalen ook het salaris van een pedagogisch medewerker.

Route 2: wat houdt pedagogisch professional in ontwikkeling in?

De functie pedagogisch professional in ontwikkeling is bedoeld voor kandidaten die nog niet aan de gewone kwalificatie-eis voldoen maar wel voldoende basis hebben om verantwoord in te stromen. Je hebt hiervoor in beginsel minimaal een niet-kwalificerend MBO 3-diploma, een havo- of vwo-diploma nodig. Ook bepaalde kandidaten met een buitenlands diploma en relevante ervaring kunnen onder deze route vallen.

Werkgever en medewerker leggen in een ontwikkelplan vast welk diploma je gaat behalen, welke begeleiding je krijgt en hoe je inzet op de groep wordt opgebouwd. Er staat ook in welke leeractiviteiten nodig zijn en hoe je voortgang wordt gevolgd.

Deze route heeft een financieel voordeel: de CAO bepaalt dat de werkgever de kosten van het ontwikkelplan betaalt. Ook de tijd die nodig is voor activiteiten uit dat plan komt voor rekening van de werkgever. Het minimum bij indiensttreding is salarisnummer 8 van schaal 5.

Route 3: hoe werkt EVC bij relevante werkervaring?

Een EVC-traject past vooral als je al een groot deel van het vak beheerst maar het juiste diploma of bewijs mist. EVC staat voor Erkenning van Verworven Competenties. Een erkende aanbieder beoordeelt wat je door werk, eerdere opleidingen en andere relevante ervaring al kunt aantonen.

Voor kinderopvang bestaan twee belangrijke uitkomsten. Via een onderwijsstandaard ontvang je een ervaringscertificaat waarmee een aangesloten onderwijsinstelling vrijstellingen kan verlenen op weg naar een diploma. Via de branche-EVC voor startbekwame pedagogisch professional kun je, als je alle vereiste competenties aantoont, toewerken naar een branchecertificaat waarmee je voor dagopvang en BSO kunt kwalificeren.

EVC is dus niet simpelweg een verkorte opleiding. Het is een beoordeling van competenties die je al bezit. Kinderopvang werkt! adviseert deze route vooral als je over het grootste deel van de gevraagde competenties beschikt.

Volg je direct voorafgaand aan je dienstverband een EVC-procedure om aan de kwalificatie-eis te voldoen, dan bepaalt de CAO in bepaalde situaties dat de werkgever de EVC-kosten vergoedt. Een pedagogisch professional in ontwikkeling heeft na overleg met de werkgever binnen drie jaar minstens één keer recht op een EVC-procedure op kosten van de werkgever.

Route 4: hoe start je als groepsondersteuner?

Heb je nog niet het diploma waarmee je als pedagogisch professional in ontwikkeling kunt starten, dan kan groepsondersteuner een tussenstap zijn. In die functie ondersteun je het team zonder als volledig gekwalificeerde pedagogisch professional te worden ingezet. Via het Ontwikkelpad Kinderopvang kun je ondertussen werken aan nieuwe vaardigheden en kwalificaties.

Het Ontwikkelpad bevat routes met praktijkleren en MBO-certificaten. Als blijkt dat een volledig MBO-traject haalbaar is, kun je later overstappen naar BBL of de derde leerweg. Deze route maakt zij-instroom ook mogelijk voor kandidaten die niet meteen aan het instroomniveau van een PM-opleidingstraject voldoen.

Let op dat een werkgeversprogramma niet automatisch een erkend PM-diploma oplevert. Controleer welk officieel bewijs je behaalt en of dit volgens de actuele kwalificatie-eisen toegang geeft tot de functie.

Hoe lang duurt zij-instroom als pedagogisch medewerker?

Er bestaat geen vaste landelijke duur voor zij-instroom als pedagogisch medewerker. Een volledige niveau 3-BBL duurt meestal twee tot drie jaar, terwijl een verkort opleidingstraject korter kan zijn als je vrijstellingen krijgt. Een EVC-procedure duurt zolang de aanbieder nodig heeft om jouw competenties te beoordelen en is daarom niet gelijk aan een volledige opleiding.

Wees daarom voorzichtig met aanbieders die één vaste duur voor iedere zij-instromer beloven. Vraag vooraf welke vrijstellingen je krijgt en welk erkend diploma of certificaat het traject oplevert.

Welke taaleis geldt voor zij-instromers?

De taaleis hangt af van de opvangvorm en geldt niet op dezelfde manier voor iedere zij-instromer tijdens de opleiding. Voor een volledig gekwalificeerde pedagogisch professional in de dagopvang geldt mondeling Nederlands op niveau 3F of B2. Op de BSO geldt niveau 2F of B1.

Een beroepskracht in opleiding, zoals een BBL'er of pedagogisch professional in ontwikkeling, hoeft gedurende de opleiding nog niet volledig aan de taaleis IKK te voldoen. Op het moment dat je kwalificatie wordt afgerond moet je het vereiste taalniveau wel kunnen aantonen.

Wil je met 0-jarigen werken, dan geldt ook de aanvullende eis voor babyscholing. Voor voorschoolse educatie bestaan aparte kwalificatie-eisen.

Wat kost omscholen en welke subsidies zijn er?

De kosten verschillen sterk per route. Bij BBL kunnen lesgeld of cursusgeld, boeken en andere opleidingskosten spelen. Of een werkgever alles betaalt, hangt af van de afspraken en van de route. Voor een pedagogisch professional in ontwikkeling is in de CAO vastgelegd dat de werkgever de kosten en benodigde tijd van het ontwikkelplan betaalt.

Het voormalige STAP-budget kun je niet meer gebruiken. Deze regeling is sinds 2024 niet meer beschikbaar. Voor werkgevers bestaan in 2026 wel andere regelingen rond leren en werken.

Een actuele regeling is de SLIM-scholingssubsidie voor opleidingen uit het Ontwikkelpad Kinderopvang. Het aanvraagtijdvak voor 2026 loopt van 26 mei tot en met 31 december 2026. De werkgever vraagt deze subsidie aan. Er geldt maximaal €25.000 per aanvraag en maximaal €100.000 per werkgever per jaar.

Ook regelingen rond Praktijkleren kunnen voor werkgevers relevant zijn, afhankelijk van de opleiding en het aanvraagtijdvak. Controleer daarom vóór de start samen met je werkgever welke regeling op dat moment openstaat. De DUO-subsidie voor zij-instroom in het beroep is bedoeld voor het onderwijs en is niet de standaard subsidie voor omscholing naar een kinderopvangfunctie.

Stappenplan: hoe begin je als zij-instromer in de kinderopvang?

Kun je pedagogisch medewerker worden zonder diploma?

Je kunt zonder kwalificerend pedagogisch diploma beginnen met een leerwerkroute, maar je mag niet automatisch als volledig gekwalificeerde pedagogisch professional worden ingezet. De mogelijkheden hangen af van je vooropleiding. Met minimaal MBO 3, havo of vwo kun je bijvoorbeeld onder voorwaarden pedagogisch professional in ontwikkeling worden.

Heb je dat instroomniveau nog niet, dan kan een functie als groepsondersteuner een beginpunt zijn. Vanuit het Ontwikkelpad kun je vervolgens stap voor stap richting een kwalificerende opleiding groeien.

Weet je welke route bij je past, zoek dan een organisatie die expliciet openstaat voor omscholers. MeesterBaan heeft hiervoor een aparte vacaturefilter waarmee je kinderopvangfuncties kunt bekijken waarbij zij-instroom mogelijk is.

MeesterBaan bestaat sinds 1999 en publiceert jaarlijks meer dan 40.000 onderwijsvacatures van ruim 7.000 aangesloten scholen en kinderopvangorganisaties (eigen cijfers, peiling mei 2026).

Geschreven en gecontroleerd door Redactie MeesterBaan. Laatst bijgewerkt op 09-09-2026.