School kiezen als groepsleerkracht: 7 criteria en vragen

Twee basisscholen, achthonderd meter uit elkaar, allebei met een vacature voor groep 5. Op de eerste staat de intern begeleider drie ochtenden per week ingeroosterd voor klassenbezoek en is de leerlingadministratie teruggebracht tot twee registratiemomenten per jaar. Op de tweede vergadert het team elke maandag tot zes uur en houdt iedere leerkracht zijn eigen handelingsplannen bij. Dezelfde functie, hetzelfde salaris, een totaal andere werkweek.

Waarom verschilt de ene basisschool zo sterk van de andere?

Omdat scholen veel beleidsruimte hebben. Ze bepalen zelf hun onderwijsvisie, hun methodes, hun vergaderstructuur en de besteding van hun werkdrukmiddelen. Het salaris ligt vast in de CAO PO 2025-2027 en is dus overal gelijk, maar hoe je werkdag eruitziet bepaalt de school. Voor jou als sollicitant betekent dat: de vacaturetekst zegt weinig, het schoolbeleid zegt alles.

Dat verschil is gemeten. In het onderzoek naar het Werkdrukakkoord gaf in 2023 ongeveer 75% van het personeel in het primair onderwijs aan vaak of altijd erg snel te moeten werken en 68% dat er heel veel werk te doen is (Oberon, meting 2023). Dat aandeel daalde wel: het percentage dat vaak of altijd extra hard moet werken lag acht procentpunt lager dan in 2017. De spreiding achter dat gemiddelde zit tussen scholen. In de voordelen en nadelen van werken als groepsleerkracht staat welk deel van de werkdruk aan het beroep vastzit en welk deel de school in de hand heeft.

Je hebt ook echt iets te kiezen. In 2025 stonden er op MeesterBaan 32.433 onderwijsvacatures online, geplaatst door 4.134 verschillende scholen en onderwijsorganisaties (MeesterBaan, Banometer 2025). Het aantal wervende scholen steeg dat jaar met 2,9%. De beste match is niet de school die het snelst reageert.

Welke zeven criteria gebruik je om een school te beoordelen?

Pedagogische aanpak, werkdrukbeleid, teamcultuur en personeelsstabiliteit, scholingsbeleid, denominatie en leerlingpopulatie, schoolgrootte en het inspectieoordeel. Deze zeven verklaren samen het grootste deel van het verschil in werkbeleving tussen scholen. Werkdrukbeleid is het meest onderscheidende criterium, omdat het doorwerkt in elke week die je er werkt.

De pedagogische aanpak staat in het schoolplan. Een Montessori-, Dalton-, Jenaplan- of vrijeschool vraagt een andere manier van werken dan een school die strak volgens één methode werkt. Geen van beide is beter, maar een mismatch hierop is een van de meest genoemde redenen om na twee jaar weer te vertrekken. Het werkdrukbeleid zie je aan concrete keuzes: zijn er onderwijsassistenten aangesteld, legt een administratieprotocol vast wat je wel en niet hoeft bij te houden, en hoeveel vergaderingen staan er in het jaarrooster?

Teamcultuur en personeelsstabiliteit hangen samen. Een team waarin leerkrachten gemiddeld vijf jaar of langer werken, is meestal een team waarin mensen zich prettig voelen. Het scholingsbeleid is te toetsen aan een hard gegeven: elke medewerker in het primair onderwijs heeft een individueel PDI-budget voor professionalisering en duurzame inzetbaarheid, dat per 1 augustus 2026 stijgt naar € 555 per jaar, naast 123 PDI-uren bij een voltijdbaan (PO-Raad, CAO PO 2025-2027). Wie beslist waaraan dat budget opgaat, verschilt per school.

Denominatie en leerlingpopulatie gaan over de vraag of je je thuis voelt bij de grondslag en de kinderen. Een school in een stadswijk waar taal extra aandacht vraagt, doet een ander beroep op je dan een dorpsschool met veel ouderbetrokkenheid. De schoolgrootte bepaalt je organisatorische omgeving: zes tot acht groepen betekent korte lijnen en veel eigenaarschap, twintig groepen of meer betekent een voltijds intern begeleider, vakleerkrachten en doorgroeimogelijkheden. Het inspectieoordeel is het enige externe checkpunt in de rij.

Waar kun je die informatie nakijken voordat je solliciteert?

In drie openbare bronnen en op het schoolprofiel bij de vacature. Het schoolplan geeft de onderwijsvisie en het personeelsbeleid, Scholen op de kaart geeft de cijfers over grootte, grondslag en leerlingensamenstelling, en het inspectierapport geeft het oordeel over de onderwijskwaliteit. Daarmee kom je ver genoeg om gericht te solliciteren in plaats van breed.

Het schoolplan is geen intern document. Elk schoolbestuur stelt het ten minste eenmaal in de vier jaar vast en stelt het beschikbaar aan de inspectie (Wet op het primair onderwijs, artikel 13a); de meeste scholen publiceren het op hun website. Lees het vóórdat je solliciteert: in tien minuten weet je welke woorden resoneren.

Scholen op de kaart is het platform van de PO-Raad en de VO-raad en combineert gegevens van DUO en de Onderwijsinspectie met informatie die scholen zelf aanleveren: leerlingaantal, grondslag, leerlingensamenstelling en personeelsoverzicht. Leg scholen in jouw regio ermee naast elkaar voordat je een vacaturetekst opent. Het schoolprofiel bij een MeesterBaan-vacature laat zien welke functies dezelfde school verder openstaan heeft.

Het inspectierapport haal je op via de zoekfunctie van de Inspectie van het Onderwijs. Alle rapporten van bekostigde basisscholen zijn openbaar. Let op het eindoordeel en op de bevindingen over het pedagogisch klimaat. De oordelen zijn Voldoende, Onvoldoende en Zeer zwak; de waardering Goed geeft de inspectie sinds 1 augustus 2023 niet meer op schoolniveau. Per 1 september 2026 stonden 27 basisscholen als zeer zwak te boek (Inspectie van het Onderwijs).

Vind je een gegeven niet online, dan is dat geen slecht teken: kleine scholen publiceren minder. Het wordt pas een signaal als de school het in het gesprek ook niet wil geven.

Welke zeven vragen stel je in het sollicitatiegesprek?

Een sollicitatiegesprek in het onderwijs gaat twee kanten op. Deze zeven vragen leveren het meeste informatie op: over de werkweek, de werkdrukmiddelen, de teamstabiliteit, je pedagogische vrijheid, de begeleiding van nieuwe leerkrachten, de uitdagingen van de school en het PDI-budget. Het antwoord telt, maar de manier waarop de directeur reageert net zo zwaar.

Begin met de werkweek. Hoe ziet een gemiddelde werkweek er hier uit, en hoe verhoudt die zich tot de jaartaak? Een voltijdbaan telt 1659 uur per schooljaar, ongeveer 40 uur per week, waarvan standaard maximaal 940 uur lesgevende taken (CAO PO 2025-2027). Het meest recente grootschalige urenonderzoek komt uit op gemiddeld 46,9 uur per week (Algemene Onderwijsbond, meting 2015-2016). Een directeur die zegt "in lesweken zitten we rond de 46 uur" is transparanter dan een die "gewoon veertig uur" antwoordt. De opbouw van die uren staat in het overzicht van de werkweek van een groepsleerkracht.

Hoe worden de werkdrukmiddelen hier ingezet? Een concreet antwoord, bijvoorbeeld een onderwijsassistent voor drie ochtenden, is een goed teken. "We doen ons best" is dat niet. Hoe lang werken de leerkrachten hier gemiddeld al? Vijf jaar of meer wijst op tevredenheid; één tot twee jaar vraagt om de vervolgvraag waaróm mensen vertrekken. Hoeveel ruimte heb ik voor mijn eigen pedagogische invulling? "Je volgt de methode stap voor stap" en "de methode is houvast, de invulling is aan jou" zijn twee verschillende banen.

Hoe worden nieuwe leerkrachten ingewerkt en begeleid? Voor starters en zij-instromers bepaalt dit hoe veilig je fouten kunt maken. Wie via een zij-instroomtraject voor groepsleerkracht binnenkomt, verbindt zich twee jaar aan de school. Wat zijn de grootste uitdagingen van de komende twee jaar? Een eerlijk antwoord laat zelfinzicht zien. Welk PDI-budget krijg ik en hoe wordt het hier ingezet? Een school die dat budget centraal inzet, geeft je minder keuzeruimte. De rest van je voorbereiding staat in de tips voor een succesvol sollicitatiegesprek.

Hoe weet je of een school niet alleen goed is, maar ook bij jou past?

Door eerst naar jezelf te kijken. De zeven criteria hierboven helpen je een school van buiten te beoordelen, maar daarvoor moet je weten wat je zoekt. Vijf vragen maken dat scherp: welke aanpak geeft je energie, welke teamgrootte past bij je, welke leerlingpopulatie trekt je aan, waar ligt je grens qua werkdruk en wat wil je de komende drie jaar leren?

Denk bij de eerste vraag terug aan je stage of je vorige werkplek. Werd je rustig van een strakke methodische aanpak waarbij je elke week wist waar je stond? Of juist blij van de vrijheid om thema's te kiezen en je eigen lesprogramma te bouwen? De tweede vraag gaat om diepte tegenover breedte. Een klein team van twaalf tot vijftien collega's biedt overzicht en snelle besluitvorming, een groot team specialisten en doorgroeimogelijkheden met langere lijnen.

De derde vraag vraagt eerlijkheid: welke leerlingpopulatie haalt het beste in je naar boven, en welke kost je energie die je niet hebt? Bij de vierde kijk je terug op momenten dat je je overweldigd voelde. Was dat de groepsgrootte, de administratielast of het gebrek aan ondersteuning? Zoek dan gericht een school die op dat punt sterk is. De vijfde vraag gaat over je carrièrefase: een starter zonder inwerkprogramma werkt harder voor hetzelfde resultaat, een ervaren leerkracht zonder doorgroeimogelijkheden raakt gefrustreerd. Ook de omvang van je aanstelling hoort in die afweging, want leerkrachten in het po werken gemiddeld ruim 0,72 fte (PO-Raad, sectorrapportage, meting 2022-2023).

Wat levert een dag meelopen op voordat je ja zegt?

De betrouwbaarste indruk die er is. Een dag op de werkvloer laat zien wat geen schoolplan en geen gesprek je vertellen: hoe collega's met elkaar praten als er niemand meekijkt, hoe de directeur reageert op een onverwachte situatie en of er ruimte is voor humor. Meelopen is in het basisonderwijs normaal; vraag er expliciet naar als het niet wordt aangeboden.

Let die dag niet alleen op de leerlingen maar vooral op de volwassenen. Zitten leerkrachten in de pauze bij elkaar of ieder op zijn eigen lokaal? Wordt er over kinderen gepraat op een manier waar je achter kunt staan? Vraag of je bij een overleg mag aanschuiven: de toon in een teamvergadering voorspelt je werkplezier beter dan elk beleidsstuk.

Kijk ook naar de praktische kant. Hoe laat is de eerste leerkracht binnen, hoe laat gaat de laatste weg, en hoe ziet het lokaal eruit waar jij zou komen te staan? Een dag op de werkvloer zegt meer dan vijf gesprekken.

Welke signalen zijn een reden om niet te tekenen?

Vage antwoorden op concrete vragen, een hoog personeelsverloop dat niet wordt uitgelegd, geen inwerkprogramma voor nieuwe leerkrachten, en een onvoldoende inspectieoordeel zonder zichtbaar verbeterplan. Geen van deze is op zichzelf een dealbreaker. Twee of meer tegelijk wel, zeker als de directeur er ongemakkelijk van wordt in plaats van uitleg te geven.

Een onvoldoende oordeel verdient nuance. Scholen met een herstelopdracht krijgen tijd en begeleiding, en een school middenin een gedegen verbetertraject kan een prima werkplek zijn, vaak met meer ondersteuning dan gemiddeld. Wat je wilt weten is of de directeur er open over is en of het verbeterplan concreet is. Het mag je niet verrassen ná je aanstelling.

Het tweede signaal is subtieler. Heeft de school geen antwoord op de vraag wie je aanspreekpunt is, hoe de overdracht in een duobaan is geregeld of wat er in het werkverdelingsplan staat, dan is de organisatie losser dan je wilt. Vraag ook naar de afspraken op papier: aanstellingsomvang, salarisschaal en inschaling liggen vast in de arbeidsvoorwaarden van de CAO PO.

Weet je wat je zoekt, kijk dan welke scholen daarbij aansluiten. Op MeesterBaan solliciteer je direct bij de werkgever en filter je op regio en aanstellingsomvang: bekijk de vacatures voor groepsleerkracht of het bredere aanbod in het basisonderwijs. Oriënteer je nog op het beroep, dan helpt de functiebeschrijving van leerkracht, en het financiële plaatje staat in het salarisoverzicht voor groepsleerkrachten. Voor de sollicitatie zelf ligt een voorbeeld klaar in de handleiding voor je sollicitatiebrief.

Geschreven door Redactie MeesterBaan

Jouw gids in het onderwijslandschap. Sinds 1999 verbindt MeesterBaan kandidaten met scholen, met een redactie die zelf onderwijservaring heeft.