Opleiding schooldirecteur worden: routes, EC en kosten

Een bestuurder belt in maart een leerkracht met acht jaar ervaring en een taak als bouwcoördinator. Of ze eens wil praten over de directeursvacature op een van de scholen die vanaf de zomer vrijkomt. Haar eerste reactie: leuk, maar ik heb toch geen papieren voor die functie? Die vraag komt vaker voor dan het aanbod aan gekwalificeerde kandidaten toelaat. Op 1 oktober 2024 bedroeg het landelijke tekort aan schoolleiders in het po 9,8% van de werkgelegenheid, ongeveer 850 fte (Centerdata, meting personeelstekorten primair onderwijs 2024).

Is een schoolleidersopleiding wettelijk verplicht voor een schooldirecteur?

Niet wettelijk, wel via de cao. De Wet op het primair onderwijs stelt geen bevoegdheidseis aan de directeur zelf. De CAO PO 2025-2027 doet dat wel: artikel 9.7 verplicht alle directieleden zich in te schrijven en te registreren bij het beroepsregister. Artikel 3.6 bepaalt dat wie geen geldige registratie heeft, de functie niet mag blijven uitoefenen.

Dat onderscheid tussen wet en cao verklaart de verwarring. Voor de klas staan mag alleen wie bevoegd is, geregeld in artikel 3 van de Wet op het primair onderwijs. Voor het leiden van een school geldt die eis niet. Een directeur zonder onderwijsbevoegdheid kan dus wel de school leiden, maar mag geen groep overnemen als een leerkracht uitvalt. Op kleine scholen is dat een praktisch bezwaar, en het verklaart waarom besturen een lesbevoegdheid vaak als pré of als eis in de vacaturetekst zetten.

De registratieplicht is wel hard. Ascenda meldt dat de registratie ingaat op het moment van benoeming; heb je het vereiste diploma nog niet, dan krijg je maximaal zes maanden uitstel om je in te schrijven bij een geaccrediteerde opleiding. Je kunt dus solliciteren voordat je de opleiding hebt afgerond, maar je moet binnen een half jaar starten. De cao legt de verantwoordelijkheid voor naleving bij de werkgever. Neemt u als bestuur een kandidaat van buiten aan, leg de opleidingsafspraak dan vast in de arbeidsovereenkomst.

Wat is het verschil tussen basisbekwaam en vakbekwaam?

Basisbekwaam is het instapniveau, met minimaal 15 EC, en past bij adjunct-directeuren en startende leidinggevenden. Vakbekwaam vraagt minimaal 30 EC in totaal en is het niveau dat voor eindverantwoordelijke directeuren geldt. In het register van Ascenda heten die niveaus sinds het registerreglement van 1 augustus 2026 RDO niveau 1 en RDO niveau 2. Het register kent ook RDO Master en RDO in opleiding.

Inhoudelijk zit het verschil in reikwijdte. Een basisbekwaam programma richt zich op de dagelijkse leidinggevende praktijk: gesprekken met leerkrachten, een bouw aansturen, verbeteringen doorvoeren in een team. Een vakbekwaam programma koppelt die praktijk aan complexere organisatievraagstukken zoals meerjarenbeleid, formatie, financiën en de positionering van de school in de wijk.

De rekensom loopt cumulatief. Een losse opleiding telt bij de meeste aanbieders 15 EC. De opleiding Schoolleider Primair Onderwijs Basisbekwaam van de Hanzehogeschool is 15 EC met 420 uur studietijd, en de vakbekwaam-variant is dat eveneens (Hanze, studiejaar 2026-2027). Twee jaar achter elkaar brengt je dus op de 30 EC die voor het directeurschap gelden. Volg je een eenjarig zij-instroomtraject, dan lever je hetzelfde eindniveau in één keer.

Twijfel je of je meteen de volle stap wilt maken, dan is adjunct-directeur een reële tussenstap: daarvoor volstaat basisbekwaam. Je ziet dan van dichtbij hoe formatie, verzuim en oudercontacten op directieniveau samenkomen, zonder dat je direct eindverantwoordelijk bent. Het aanbod is te vinden bij de vacatures voor adjunct-directeur.

Welke twee routes leiden naar het schooldirecteurschap?

Route A is doorstroom: je werkt al in het onderwijs en stapelt basisbekwaam en vakbekwaam in twee studiejaren. Route B is zij-instroom: je komt met leidinggevende ervaring van buiten het onderwijs en volgt een eenjarig gecombineerd traject dat direct tot het diploma Schoolleider Vakbekwaam leidt. Beide routes eindigen bij dezelfde registratie en vragen allebei een werkplek op een school.

Het verschil zit in wat je meebrengt. Kom je uit het onderwijs, dan ken je de leerlijnen, het zorgsysteem en de rol van de intern begeleider van binnenuit, maar mis je meestal ervaring met begroten en personeelsbeleid. Kom je uit het bedrijfsleven of de zorg, dan is dat andersom, en daarom bevat het zij-instroomtraject onderwijskundige vakken uit de lerarenopleiding.

De bedragen zijn gepubliceerde tarieven van de opleiders: Hanzehogeschool € 6.900 voor studiejaar 2026-2027, AVS Academie € 6.700 en Hogeschool Leiden € 7.395 tegen prijspeil 2025, exclusief boeken en arrangementskosten. Hogeschool Viaa rekent € 12.000 voor het eenjarige zij-instroomtraject dat samen met Penta Nova wordt verzorgd. Vraag de opleider naar het actuele tarief voor jouw startmoment: de bedragen worden jaarlijks bijgesteld.

Wat kost de opleiding en wie betaalt die?

Reken op € 6.700 tot € 7.400 per studiejaar voor een losse schoolleidersopleiding en ongeveer € 12.000 voor een volledig zij-instroomtraject. In vrijwel alle gevallen betaalt het schoolbestuur, uit het professionaliseringsbudget. Voor directieleden gaat dat budget per 1 augustus 2026 van € 3.150 naar € 3.330 per jaar (CAO PO 2025-2027).

Dat budget is opspaarbaar, wat de rekensom realistischer maakt. Ascenda wijst erop dat directeuren jaarlijks over ruim € 3.000 beschikken voor hun ontwikkeling en dat dit bedrag tot vier jaar kan worden opgebouwd. Twee jaar sparen dekt grofweg een volledig studiejaar. Voor overige medewerkers gaat het individuele PDI-budget per dezelfde datum van € 525 naar € 555 per jaar, naast de 123 PDI-uren.

Daar komt een kleine vaste post bij. De jaarlijkse bijdrage voor registratie bij Ascenda bedraagt in 2026 € 305 voor wie werkzaam is als schooldirecteur, en € 100 voor wie tijdelijk of definitief geen directeursfunctie vervult. Ascenda stuurt die factuur naar u als bestuur of naar de directeur persoonlijk, die het bedrag daarna declareert.

Eén subsidieroute is inmiddels dicht. De regeling Instroom schoolleiders po van buiten het onderwijs, die besturen maximaal € 20.000 per zij-instromer gaf, is gesloten en kan niet meer worden aangevraagd (DUS-I). Wie nu als zij-instromer begint, maakt de financiering dus rond via het professionaliseringsbudget en eigen middelen van het bestuur.

Kun je je bekwaamheid ook zonder opleiding aantonen?

Ja. Het registerreglement van Ascenda, dat per 1 augustus 2026 van kracht is, noemt vier manieren om aan de basiskwalificaties te voldoen. Voor wie een passend masterdiploma heeft, bestaat een apart registratieniveau. Een opleiding blijft de gangbaarste weg, maar voor mensen met veel praktijkervaring en weinig papieren zijn er alternatieven.

De eerste en meest gebruikte route is een door Ascenda geaccrediteerde schoolleidersopleiding, op basisbekwaam of op vakbekwaam niveau. De tweede route is een relevant masterdiploma van een NVAO-geaccrediteerde opleiding, bijvoorbeeld Educational Leadership of Onderwijsmanagement; dat leidt tot registratie als RDO Master. Beide routes leveren een diploma op dat je rechtstreeks bij het register indient.

De derde route is een toetsend assessment dat gebaseerd is op de beroepsstandaard voor schooldirecteuren. Dat is bedoeld voor wie de praktijk beheerst maar geen schoolleidersopleiding of relevante master heeft afgerond. De vierde route is het Ervaringscertificaat Beroepsstandaard schooldirecteur primair onderwijs, beter bekend als EVC: je laat verworven competenties waarderen door een erkende aanbieder. De vijfde route is een verklaring van Individuele Diploma Waardering van een gecertificeerde instelling, relevant voor wie in het buitenland heeft gestudeerd of gewerkt.

Wie doorstroomt vanuit een onderwijsfunctie volgt in de regel een opleiding. Wie vanuit een directiefunctie in een andere sector overstapt en al jaren integraal leidinggeeft, kan met een assessment of een EVC-traject sneller en goedkoper klaar zijn dan met twee studiejaren. Leg dat wel vooraf voor aan Ascenda, want alleen gecertificeerde bureaus leveren een uitkomst die het register accepteert.

Hoe vaak moet je je herregistreren bij Ascenda?

De registratie is niet levenslang. Ascenda hanteert als vuistregel dat je elke vijf jaar 100 punten haalt met professionalisering. Het registerreglement werkt met een schuifschaal: minimaal 60 punten levert drie jaar op, 80 punten vier jaar, 100 punten vijf jaar, 120 punten zes jaar en 140 punten zeven jaar. Hoe meer je ontwikkelt, hoe langer je registratie geldig blijft.

Wat meetelt, is ruimer dan formele scholing. Opleidingen uit de nascholingsagenda krijgen vooraf een puntenwaarde, maar ook intervisie, coaching, collegiale visitatie en begeleide zelfstudie kunnen achteraf worden gewaardeerd. Alleen certificaten met een datum na je laatste registratiedatum tellen mee voor de volgende ronde.

Het PDI-budget van € 3.330 per jaar dat directieleden per 1 augustus 2026 ontvangen, is precies bedoeld om die cyclus te kunnen bekostigen (CAO PO 2025-2027). In de praktijk plannen veel directeuren hun herregistratie als een meerjarig traject: elk jaar één stevige module of leergang, aangevuld met intervisie in een regionaal directeurennetwerk.

De AVS speelt hierbij een dubbele rol. Als vakvereniging behartigt zij de belangen van schoolleiders in cao-onderhandelingen en wetgeving en biedt zij juridische ondersteuning; als AVS Academie verzorgt zij opleidingen en leergangen die door Ascenda erkend zijn. De AVS telt ruim 3.000 leden. MeesterBaan werkt met de vereniging samen bij het werven van schoolleiders, zoals beschreven in het bericht over de gebundelde werving van schoolleiders met de AVS.

Wat verdien je als schooldirecteur en hoe staat de arbeidsmarkt ervoor?

Een directeur in het primair onderwijs valt in schaal D12 tot en met D15. Per 1 november 2025 loopt D12 van € 3.659 tot € 7.313 bruto per maand bij een voltijdaanstelling, D13 van € 5.691 tot € 8.065, D14 van € 6.517 tot € 8.708 en D15 van € 6.841 tot € 9.562 (PO-Raad, salaristabellen CAO PO 2025-2027). De arbeidsmarkt is krap.

Welke schaal geldt, hangt af van de zwaarte van de functie en van het functiebouwwerk van het bestuur. Een eenpitter met 120 leerlingen zit doorgaans lager dan een meerschoolse directeur met drie locaties. Voor adjunct-directeuren gelden de schalen A11 tot en met A13, waarbij A11 per 1 november 2025 van € 3.644 tot € 6.432 loopt, hetzelfde bereik als leraarschaal LC op die datum. Het verschil zit dus vooral in het maximum van de hogere directieschalen. Een overzicht per functie staat in wat een leerkracht in het po verdient en in het artikel over het salaris in het basisonderwijs in 2026.

De schaarste werkt in je voordeel. Naast het tekort van 9,8% op 1 oktober 2024 signaleerde de AVS dat een op de zeven scholen op dat moment geen eigen schooldirecteur had. Op MeesterBaan steeg het aantal vacatures voor directeuren in 2025 met 13,2%, terwijl het totale aantal onderwijsvacatures op het platform dat jaar juist daalde naar 32.433, geplaatst door 4.134 unieke scholen en onderwijsorganisaties. Wie het traject nu instapt, komt over twee jaar op een markt waarin besturen actief werven.

Dat betekent niet dat je zonder voorbereiding binnenkomt. Selectieprocedures voor directeursfuncties bevatten vaak een assessment, een gesprek met de medezeggenschapsraad en een visiepresentatie. De tips voor een succesvol sollicitatiegesprek helpen je die ronde voor te bereiden.

De opleidingsroute naar het directeurschap is beter afgebakend dan veel kandidaten denken: 30 EC op vakbekwaam niveau, registratie bij Ascenda en daarna een ontwikkelcyclus die je registratie geldig houdt. Wil je eerst een tussenstap, kijk dan naar de vacatures voor locatiedirecteur. Oriënteer je breder op de sector, dan geeft het overzicht van het basisonderwijs als werkveld context bij die keuze.

Geschreven door Redactie MeesterBaan

Jouw gids in het onderwijslandschap. Sinds 1999 verbindt MeesterBaan kandidaten met scholen, met een redactie die zelf onderwijservaring heeft.