Bijna elke lerarenopleiding behandelt de taxonomie van Bloom, en bijna elke docent past hem daarna onbewust toe. Het model helpt je om onderscheid te maken tussen een leerling die een jaartal kan opnoemen en een leerling die kan uitleggen waarom dat jaartal ertoe doet. Dat onderscheid bepaalt hoe je je les opbouwt en hoe je toetst.
Welke zes niveaus kent de taxonomie van Bloom?
De herziene taxonomie uit 2001 onderscheidt zes niveaus die oplopen in complexiteit. Ze zijn geen strikte trap: een leerling beweegt tijdens een les heen en weer tussen niveaus. Wel geldt dat de hogere niveaus de lagere veronderstellen. Wie iets niet begrijpt, kan het ook niet analyseren.
| Niveau | Wat het inhoudt | Werkwoorden | Voorbeeldopdracht |
|---|---|---|---|
| Onthouden | Informatie herinneren en reproduceren. | herkennen, opsommen, benoemen, definiëren | Noem de hoofdsteden van de Nederlandse provincies. |
| Begrijpen | Informatie interpreteren en in eigen woorden uitleggen. | uitleggen, samenvatten, classificeren, beschrijven | Leg uit waarom de Franse Revolutie plaatsvond. |
| Toepassen | Kennis gebruiken in een nieuwe situatie. | demonstreren, uitvoeren, gebruiken, oplossen | Los een vergelijking op met de stelling van Pythagoras. |
| Analyseren | Informatie ontleden en relaties tussen onderdelen zien. | onderscheiden, vergelijken, categoriseren, onderzoeken | Vergelijk de oorzaken van de Eerste en Tweede Wereldoorlog. |
| Evalueren | Informatie en argumenten beoordelen aan de hand van criteria. | bekritiseren, verdedigen, concluderen, beoordelen | Beoordeel de effectiviteit van een lesprogramma. |
| Creëren | Elementen combineren tot iets nieuws. | ontwerpen, formuleren, componeren, ontwikkelen | Ontwerp een experiment om de invloed van zwaartekracht te testen. |
Hoe pas je de taxonomie van Bloom toe in je les?
Het model is bruikbaar op drie momenten in je werk.
- Lesvoorbereiding. Kijk per lesonderdeel op welk niveau je zit. Een les die alleen uit onthouden en begrijpen bestaat, blijft hangen in reproductie.
- Toetsing. Formuleer vragen op verschillende niveaus. Zo zie je of een leerling de stof echt beheerst of alleen heeft ingestudeerd.
- Differentiatie. Bied dezelfde stof aan op twee niveaus. Leerlingen die verder zijn, krijgen een analyse- of ontwerpopdracht in plaats van meer van hetzelfde.
Hoe formuleer je een leerdoel met de taxonomie van Bloom?
Gebruik een werkwoord dat je kunt waarnemen. "Begrijpen" is geen leerdoel, want je ziet niet of het gebeurt. "Uitleggen aan de hand van drie voorbeelden" wel. Houd daarbij drie dingen aan: sluit aan bij het niveau van de klas, kies een werkwoord uit de taxonomie en maak het doel meetbaar en tijdgebonden.
Voorbeeld van een bruikbaar leerdoel
De leerling kan uitleggen hoe zwaartekracht werkt door drie voorbeelden te geven: een appel die van een boom valt, een bal die van een tafel rolt en een parachute die langzaam daalt.
Wat is het verschil tussen de originele en de herziene taxonomie?
Bloom publiceerde zijn indeling in 1956 met zelfstandige naamwoorden: kennis, begrip, toepassing, analyse, synthese en evaluatie. In 2001 herzagen Anderson en Krathwohl het model. Zij maakten er werkwoorden van, omdat leren een activiteit is, en draaiden de bovenste twee niveaus om. Creëren staat sindsdien boven evalueren. De herziene versie is de versie die je in Nederlandse lerarenopleidingen tegenkomt.
Wat zijn de bekende kritiekpunten?
De taxonomie wordt vaak gelezen als een ladder waarop je van onder naar boven klimt. Onderzoekers wijzen erop dat leren zo niet verloopt: een leerling kan iets creëren en pas daarna begrijpen wat hij deed. Ook is de scheiding tussen analyseren en evalueren in de praktijk vaag. Gebruik het model daarom als hulpmiddel om je vragen te variëren, niet als voorschrift voor de volgorde van je les.
